Na plasterki !!!

Opowieści Koka: Nowicki reaktywacja

2012-01-30T07:20:00.012+01:00

Nasz stały czytelnik Piotr martwił się niedawno brakiem tekstów na blogu. A potem wziął sprawy we własne ręce i sam przysłał nam artykuł. I to jest właściwe podejście. Piotr nie jest debiutantem w tej roli - zapewne pamiętacie poprzednie posty jego autorstwa: "Za siedmioma górami", "Na Trygława i Swaroga!!!" i "Orły Mirmiła". Dziś będzie o recyklingu.

* * *

Egmontowskie "Opowieści Koka" jeszcze przed oficjalną premierą wzbudzały wiele emocji. Dziś już wiemy jak wygląda zawartość. Tak jak zapowiadał wydawca, na album składają się trzy historie: "Arktyczna wyprawa" (dawniej "Opowiadanie Koka"), "Przemytniczy szlak" (dawniej "Opowieść Koka") oraz "Kajtek i Koko na wakacjach". Najciekawszy - przynajmniej dla mnie - okazał się "Przemytniczy szlak", w którym widać ślady dziecięcych fascynacji komiksami Jerzego Nowickiego, zapomnianego dziś przedwojennego grafika. Przypomnę, że w latach 40. ubiegłego wieku 11-letni wówczas Januszek dokładnie przerysował co najmniej dwa komiksy Nowickiego: "Flip i Flap topią się" oraz "Tarzan król dżungli", oba ze "Świata Przygód" z 1936 roku. Christa szczególnie upodobał sobie postać Tarzana i powrócił do niej także w "Opowieściach Koka", rysując w charakterystycznej pozie (choć w lustrzanym odbiciu)... szympansa, ale właśnie w roli Tarzana.


Jerzy Nowicki, 1936	Janusz Christa, ok. 1945	"Opowieści Koka", 1966

To nie wszystko. Z łatwością dopatrzymy się podobieństwa Murzynów siedzących przy kotle z gotującym się Kokiem do postaci z komiksu "Flip i Flap topią się" (Jerzy Nowicki, "Świat Przygód" nr 44/1936).


Jerzy Nowicki, 1936	"Opowieści Koka", 1966

Kropkę nad "i" stawiają.... lew i struś, pojawiający się kilka stron dalej w "Opowieściach Koka" oraz - a jakże - w opowiadaniu "Polowanie na lwy" Jerzego Nowickiego, opublikowanym w tym samym numerze "Świata Przygód".



Jerzy Nowicki, 1936	"Opowieści Koka", 1966

A teraz odwrotnie. "Opowieść Koka" w tym samym stopniu jest efektem inspiracji, co i... źródłem, czyli kopalnią pomysłów do późniejszych komiksów Christy. Jeżeli na przykład byliście przekonani, że święty napis pojawił się po raz pierwszy w "Mirmile w opałach", to muszę Was rozczarować! Pomysł zrodził się ponad 20 lat wcześniej, właśnie w "Przemytniczym szlaku", gdy Koko skutecznie odstraszył piratów, wywieszając na "Przemytniku" napis "remanent".


"Opowieści Koka", 1966	"Mirmił w opałach", 1990

Również w "Opowieści Koka" zadebiutowała słynna ryba piła, występująca później w kultowej historyjce "Coś z ryb" ("Relax" nr 15, 1978). Jej wygląd trochę się zmienił przez tych kilkanaście lat, ale rozrywkowy tryb życia - wcale.


"Opowieści Koka", 1966	"Coś z ryb", 1978

Wreszcie podwodny romans Koka z córką Neptuna, pojawiający się pod koniec "Przemytniczego szlaku", został powtórzony w "Kajtku i Koku w kosmosie". W obu komiksach występują zarówno osobnicy o rybich nogach, jak i ich przeciwieństwa o rybich głowach. Z tym, że w "Kosmosie" wątek tych drugich (Nadwodników) został znacznie rozbudowany.



"Opowieści Koka", 1966	"Kajtek i Koko w kosmosie", 1970

Piotr

Cichy następca

2012-01-28T09:00:00.028+01:00

Straciliśmy już wszelką nadzieję, że Zbyszek Derkacz kiedykolwiek wskoczy w buty po Chriście. Tymczasem Sławek Kiełbus, czyli następca "namaszczony" przez samego Mistrza, właśnie w nie wskakuje, tyle że po cichu i bez afiszowania się. Zobaczcie co znaleźliśmy na jego blogu - oto grafika do najnowszych puzzli firmy Trefl pt. "Piraci".

A teraz sami oceńcie, czy rysunek Kiełbusa bardziej Wam przypomina stare puzzle Trefla pt. "Shanty" z ilustracją Christy...

...czy jeszcze starszy, tajemniczy obrazek, będący tych "Shantów" pierwowzorem.

Tak czy owak, Trefl znalazł znakomity sposób, by taktownie nawiązać do twórczości Janusza Christy (który przyjaźnił się z założycielem Trefla, panem Kazimierzem Wierzbickim). Natomiast Sławomir Kiełbus wywiązał się z zadania wręcz wzorowo - cytaty są czytelne, ale nie sposób zarzucić mu wtórność. A może Sławek dałby się jednak namówić na komiks o Kajku i Kokoszu? Spróbujemy z nim o tym pogadać, a tymczasem możecie już zacząć szukać w sklepach puzzli z serii "Chaotic". Wyglądają tak:

Okładki #8. Porwanie

2012-01-26T07:14:00.020+01:00

Nie wiem jak Wy, ale my już stęskniliśmy się za wymyślonymi okładkami. Na szczęście mamy dziś bardzo zgrabny zestawik od Grzegorza Lipińskiego: dwa mash-upy, jeden sequel, a na koniec propozycję dla Egmontu, gdyby wydawnictwo zdecydowało się na zmianę formatu.

Grzegorz Lipiński

Pamiętajcie o naszej galerii i śmiało przysyłajcie własne pomysły na okładki.

Plan kwartalny zagrożony?

2012-01-25T07:29:00.001+01:00

Nasz stały czytelnik Piotr przysłał nam rysunek motywacyjny. Napisał, że to niby w hołdzie Ludziom Dobrej Roboty, ale my i tak dobrze wiemy o co chodzi. Czujemy się zmotywowani i zapewniamy, że plan nie jest zagrożony, o czym wkrótce się przekonacie.

Kajko i Kokosz: Mistrz Retoryki

2012-01-23T07:12:00.063+01:00

Pamiętacie konkurs Egmontu na kontynuację "Kajka i Kokosza"? Na DeviantArcie odnalazł się jeszcze jeden nieznany komiks z tamtej akcji. Wstyd się przyznać, ale przegapiliśmy te plansze (jest ich aż 10), choć wisiały w sieci od 2007 roku. Autorami komiksu są: rysownik Jarosław Ejsymont i scenarzysta Michał Gałek ("Deduktor", "Epizody z Auschwitz", "Wiedźmin: Racja stanu"). Udało nam się namówić ich na publikację całości (nie było trudno), a Jarka dodatkowo na kilka słów komentarza:

Michał mieszka w Krakowie, ja w Rzeszowie, więc tworzyliśmy ten komiks zdalnie. Kontaktowaliśmy się wyłącznie mailowo. Wstępnie sam chciałem zrobić kreskę i kolor, metodą tradycyjną, jak u Janusza Christy (czyli kreska na osobnej folii i osobno sam kolor). Ale ostatecznie, oczywiście ze względu na krótki termin, większość gotowych plansz powstała w tuszu na folii czy kalce technicznej. Skany wysłałem Michałowi do pokolorowania i wstawienia dymków z tekstami. O wynikach konkursu nikt nas nie poinformował, dowiedzieliśmy się z oficjalnego ogłoszenia.

Nas w tym komiksie ujęły wizerunki Kokosza i megabarczystego Łamignata. Ciekawi też jesteśmy Waszej opinii (próbkę konkurencji znajdziecie tutaj).

Jak Franek został Kajtkiem

2012-01-20T22:32:00.001+01:00

Okazuje się, że odnaleziona przez Adama Ruska nieznana historyjka z "Nowej Wsi" miała remake. Dzisiaj nasz anonimowy czytelnik rozpoznał w niej pierwowzór jednego z odcinków komiksu "Dni Gdańska". Poniżej obie wersje gagu - ze stycznia i z października 1961. W zasadzie zmienił się tylko bohater, Franka (pra-Koko) zastąpił Kajtek-Majtek. Mamy więc kolejny przykład typowego dla Christy recyklingu pomysłów.

Remake: "Przygody Kajtka-Majtka" (Dni Gdańska), Wieczór Wybrzeża, październik 1961

Pierwowzór: Nowa Wieś, styczeń 1961

Wersję z Kajtkiem znajdziecie w albumie "Kajtek i Koko w Londynie", ale jedynie w nowej, poprawionej wersji (str. 38). Wersję z Frankiem - tylko u nas.

Franek z Nowej Wsi

2012-01-19T07:11:00.074+01:00

Przedstawiamy kolejne sensacyjne znalezisko Adama Ruska. Równo rok temu badacz odnalazł graficzny prezent dla Jacka Fedorowicza, a teraz natknął się na nieznany dowcip rysunkowy Janusza Christy. Rysunek ukazał się w tygodniku "Nowa Wieś" nr 3/1961, czekał więc na odkrycie ponad 50 lat! Dodajmy, że obrazek jest niewielki (17 x 3 cm) i łatwo go było przegapić. Tym bardziej gratulujemy czujności.

Historyjka pochodzi mniej więcej z tego samego okresu, co żarty w "Tygodniku Morskim" - ma zbliżoną konstrukcję, narysowana jest w bardzo podobnym stylu, a bohater wygląda zupełnie jak Franek, czyli pierwowzór Koka z "T.M." (czyżby odrzut?). Nietypowe jest tylko miejsce publikacji, bo poza jednorazową przygodą z "Korakiem" w roku 1958, Christa nie współpracował z "Nową Wsią". Trzeba jednak pamiętać, że w latach 1959-1962 rysownik udzielał się gdzie się dało, co mogło mieć związek z pojawieniem się w rodzinie Christów istotnego czynnika kosztotwórczego w postaci... syna Marka.

EDIT: Sprawa ma nieoczekiwany ciąg dalszy. Klikajcie tutaj!

Wystawa w Szczecinku

2012-01-18T07:00:00.001+01:00

Komiksowy sezon wystawowy w pełni! Jeszcze trwa wystawa w Krośnie, a już mamy kolejną, tym razem na drugim krańcu Polski. Ekspozycję pt. "Propaganda PRL w komiksie" obejrzeć można w Muzeum Regionalnym w Szczecinku. Znajdziemy na niej mi.n. prace Papcia Chmiela, Edwarda Lutczyna, Tadeusza Raczkiewicza, Marka Szyszki i oczywiście Janusza Christy. Uroczyste otwarcie nastąpiło 12 stycznia; uświetnił je wykład dra Tomasza Marciniaka z Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Kuratorem jest jak zwykle Wojciech Łowicki. Wystawa czynna będzie do 26 lutego, a w czasie ferii (16-29 stycznia) zwiedzanie jest darmowe.

Okolicznościowy folder	Plansze Janusza Christy

Wystawę otwiera dr Tomasz Marciniak

Koniec Relaxu

2012-01-16T07:12:00.006+01:00

Na Esensji ukazały się artykuły nr 30 i 31 z serii "Czar Relaksu": "Esesman w ludzkiej skórze i szalony konkwistador kosmosu" oraz "Najgłupsza blondynka świata i prawdziwie kosmiczny odlot". Tym samym, po siedmiu miesiącach, Sebastian Chosiński zakończył swoje opus magnum. Autorowi serdecznie gratulujemy wytrwałości i dziękujemy za świetną recenzencką robotę, dzięki której jeszcze raz mogliśmy przypatrzeć się wyjątkowemu okresowi w karierze Janusza Christy. Przy okazji przypominamy o naszym Relaxowym postscriptum: o liternikach, cenzurze, niezrealizowanych numerach i planach reaktywacji.

A teraz zapraszamy na przegląd niusów, w tym tygodniu składający się głównie z recenzji:

Jacek Szeląg omawia w serwisie Paradoks najnowszy egmontowski tomik "Kajtka i Koka", czyli "Opowieści Koka".
Niejaki crouschynca (kruszynka?) z Adventure Zone przygląda się grze "Twierdzy Czarnoksiężnika". Ocena końcowa: 7/10.
Internetowa wersja magazynu Play przypomina starą recenzję gry "Szkoła latania" z papierowego wydania 6/2005.
Kuba Oleksak z Kolorowych Zeszytów bierze pod lupę film "W ostatniej chwili". Jego opinia "nieco" różni się od opinii redaktora Gawędy.

Powyższy projekt znaczka pocztowego znaleźliśmy na blogu Jacka Kozala, we wpissie z okazji trzeciej rocznicy śmierci Janusza Christy.
Gildia przedrukowała wywiad z Jerzym Szyłakiem pt. "Czy tęsknimy do opowieści seryjnej?" z listopadowego numeru magazynu "Lampa" (pisaliśmy o nim tutaj). Szczególnie polecamy fragment o Wieczorze Wybrzeża.

Detektyw Trop

2012-01-11T07:22:00.008+01:00

W latach 60-tych Janusz Christa rysował dla Wieczoru Wybrzeża nie tylko paski z przygodami Kajtka-Majtka, ale też liczne ilustracje, dowcipy, reklamy, konkursy oraz inne krótkie formy komiksowe (albo para-komiksowe). Do tych ostatnich można zaliczyć publikowany na przełomie 1960/61 cykl zagadek kryminalnych "Detektyw Trop". Łącznie ukazało się sześć odcinków - cztery na Boże Narodzenie i Nowy Rok, jeden w marcu i ostatni na Wielkanoc. Czytelnicy mogli sprawdzić swoje detektywistyczne umiejętności, przy czym od razu dało się je zweryfikować, bo redakcja pod każdym epizodem zamieszczała odpowiedź. Trochę to jednak psuło zabawę.

	Z pierwszymi czterema odcinkami mogliście się zapoznać w antologii "Kajtek, Koko i inni". Dziś pokazujemy Wam dwa ostatnie. Nie chcemy popełnić błędu Wieczoru Wybrzeża, więc celowo usunęliśmy rozwiązania. Zapraszamy do klikania w obrazki i samodzielnego zmierzenia się z największymi kryminalistami PRL-u. ~~Nie wpisujcie odpowiedzi w komentarzach, tylko przysyłajcie je nam mailem.~~ Prawidłowe rozwiązania podamy ~~pojutrze~~ pod spodem.

Wieczór Wybrzeża 01.04.1961	Wieczór Wybrzeża 10.03.1961

__________________

Mamy piątek, czas na rozwiązanie zagadki.

Dostaliśmy tylko pięć odpowiedzi, w dodatku nie wszystkie poprawne. Trudniejsze okazało się pierwsze zadanie, najciekawsza odpowiedź brzmiała: "kasę obrobił specjalista grzecznie leżący w łóżeczku - niestety po skoku zapomniał dokładnie się przebrać, bo prawy rękaw ma inny niż reszta piżamki". Może nie jest to strzał w dziesiątkę, ale tok rozumowania nam się podoba. Natomiast w drugiej zagadce wszyscy wskazali właściwą osobę, chociaż z różnych powodów. Jak brzmiało rozwiązanie z Wieczoru Wybrzeża przekonacie się ponownie klikając w obrazki.

Jako pierwszy poprawnej odpowiedzi udzielił Paweł Popiel i to on otrzymuje w nagrodę tradycyjny uścisk dłoni. Gratulujemy.

Wystawa w Krośnie

2012-01-09T07:27:00.002+01:00

Zgodnie z naszą zapowiedzią, fragment łódzkiej wystawy komiksowej trafił teraz do Krosna (wcześniej niż się spodziewaliśmy). W odróżnieniu od niedawnej ekspozycji w Pruszczu Gdańskim, część poświęcona Januszowi Chriście została uzupełniona o prace Jerzego Wróblewskiego. Wystawa czynna będzie do 27 stycznia br., można ją oglądać w Biurze Wystaw Artystycznych przy ul. Kolejowej 1. Więcej szczegółów podaje strona BWA oraz serwis Krosno24.pl.

Wpadki fotoszopa

2012-01-05T07:14:00.005+01:00

W artykule "Blaudruki w kolorze jasnoniebieskim" ("Zeszyty Komiksowe" nr 9) Jarosław Składanek opowiadał jak bardzo skomplikowanym technicznie przedsięwzięciem była egmontowska reedycja "Kajka i Kokosza". Zapewniał, że osoby uczestniczące w przygotowaniach albumów do druku starały się wykonać swoją pracę jak najrzetelniej, ale przyznał, że drobne wpadki były nieuniknione. Zachęcał też czytelników, by sami ocenili efekt. Jeden z nich - Łukasz "Bofzin" Kuciński wziął sobie te słowa do serca i przysłał nam cały zestaw graficznych wpadek.

* * *

Najnowsza reedycja serii wydana została przez Egmont w komplecie i w ujednoliconej szacie graficznej. Z tekstu, który widnieje na odwrocie każdego albumu, można dowiedzieć się, że "oryginalne rysunki zostały poddane starannej obróbce graficznej". I rzeczywiście, trzeba przyznać, że stare kadry odzyskały blask. W porównaniu z poprzednimi wydaniami kreska stała się bardziej czytelna, a kolory nabrały soczystych barw. Jednakże nie wszystkie archiwalne materiały były dobrej jakości, a niektórych po prostu brakowało.


"W krainie borostworów", okładka, KAW 1987	Egmont 2003

Ingerencje grafików komputerowych najłatwiej dostrzec na okładkach. Najgorzej ze wszystkich wypada "W krainie borostworów". Okładka tego komiksu zaginęła jeszcze w latach 80-tych, a w pierwszym wydaniu wydrukowano ją na bardzo kiepskiej jakości papierze. Zapewne z tego powodu pozyskanie oryginalnych kolorów ze skanu, choćby częściowe, nie było możliwe. W najnowszym wydaniu kontury wypełnione zostały całkowicie kolorem komputerowym. Efekt jest fatalny i nawet poprawione barwy Stracha, Dźgola i palców Bugiego (Christa chyba zapomniał jakie kolory stosował wewnątrz albumu) nie bronią tego rozwiązania. Graficy Egmontu nie poradzili sobie również z konturami, które stały się znacznie cieńsze od oryginalnej, "tłustej" kreski Christy, a niektóre detale wręcz zniknęły. Widać to najlepiej porównując sierść borostworów, rośliny oraz trawę.


"Mirmił w opałach", okładka, Rój 1990	Egmont 2003

Znacznie lepiej prezentują się okładki "Mirmiła w opałach" i "Skarbów Mirmiła". Tutaj graficy mieli łatwiej. Oryginalne kolory nie były już dostępne, ale okładki pierwszych wydań miały wystarczająco dobrą jakość, żeby częściowo wykorzystać skany. Na okładce "Mirmiła w opałach" chmury, gród oraz wzgórze to odświeżony oryginał, natomiast postacie i pierwszy plan w większości zostały komputerowo poprawione. Wyraźnie widać, że do cieniowania użyto narzędzia "aerograf", ale zapomniano np. o koniu, który nagle stał się jednolicie biały.

Na okładce "Skarbów Mirmiła" tylko nieliczne elementy zostały "poprawione" komputerowo, a najbardziej ucierpiały kontury. Zwłaszcza sylwetki Zbójcerzy na drugim planie są trochę niewyraźne, przez co wydają się znikać na horyzoncie.


"Skarby Mirmiła", fragment okładki, KAW 1985	Egmont 2003

Taką samą mieszaną metodę zastosowano w okładkach "Złotego pucharu" oraz "Szranków i konkurów", które KAW wydrukował na kredzie. Również tutaj ucierpiały detale konturów. Twarze postaci stały się mniej ekspresyjne, a niektóre elementy (np. cegły zamku, wierzchołki drzew) zostały zniekształcone. W pierwszym tomie "Złotego pucharu" Kajko został pozbawiony przymkniętych powiek, a wierzchołki drzew zostały okaleczone narzędziem "lasso magnetyczne". I tu mała podpowiedź dla osób, które chciałyby dołączyć do naszej zabawy w fanowskie okładki, a nie wiedzą jak uzupełniać brakujące fragmenty ilustracji. Zwróćcie uwagę, że w wersji Egmontu Kajko ma z lewej strony lustrzane odbicie wierzchołków drzew, znajdujących się z prawej strony.


"Złoty puchar" cz. 1, okładka, KAW 1985	Egmont 2004

Zupełnie inaczej - i znacznie lepiej - prezentują się okładki tomów 1 i 2 "Wojów Mirmiła". Egmont wykorzystał oryginały, a ingerencja grafików polegała na przeróbce formatu poziomego na pionowy. W tym celu metodą klonowania poszerzono nieco trawniki i strzechę na chacie. Bardzo sympatycznym pomysłem okazał się kruk Gdaś, skopiowany ze środka albumu, by urozmaicić zbyt dużą połać nieba.


"Rozprawa z Dajmiechem", okładka, KAW 1987	Egmont 2003

Cyfrowy kolor otrzymały również niektóre kadry wewnątrz komiksów - np. w "Szkole latania" cała pierwsza połówka drugiej planszy. Trzeba przyznać, że zrobiono to całkiem przyzwoicie, przy okazji poprawiono nawet kolor klamry pasa Hegemona (druga część planszy). Gdyby jednak poproszono o pomoc jednego z artystów, którzy ręcznie pokolorowali inne albumy, efekt z pewnością byłby bardziej naturalny.


"Szkoła latania", KAW 1981	Egmont 2003

Dużo gorzej wyglądają ślady komputera wewnątrz "Festiwalu czarownic". Na planszy 34-A postacie zostały podbarwione, ale grafik nie zauważył, że rękawy Kajka powinny być pomarańczowe, a nie czerwone.


"Festiwal czarownic", KAW 1984	Egmont 2003

Nie najlepiej wypadł też "Srebrny denar" w "Urodzinach Milusia". Jest to przedruk z antologii "Czas Komiksu" nr 7/1997, z kolorem Tomka Piorunowskiego (w oryginale komiks był czarno-biały). Wydaje się, że przez tych kilka lat technika poszła znacząco do przodu i aż prosiło się o poprawkę - zwłaszcza, że w roku 2003 Piorunowski znakomicie pokolorował całe "Skarby Mirmiła".


"Świat Młodych" 1984	"Urodziny Milusia", Egmont 2004

Mam wrażenie, że graficy Egmontu w paru miejscach za szybko klikali i stracili czujność. W "Dniu Śmiechały" na planszy nr 30 przez nieumiejętne użycie narzędzia "wiadro" zniknęło jedno piórko z hełmu Hegemona, natomiast róg z hełmu Kaprala stracił kolor. Z tego samego powodu Łamignat został pozbawiony zielonego tła na planszy 33-B; resztki zieleni zostały tylko nad włosami. Z kolei w "Mirmile w opałach" (Egmont str. 11) komuś niechcący maznęła się czarna ukośna linia. W ten sam sposób prawdopodobnie powstała również czarna opaska na twarzy jednego z mieszkańców Mirmiłowa, na ostatnim kadrze "Profesora Stokrotka".


"Dzień Śmiechały", KAW 1984	Egmont 2003

Każdy kto przynajmniej raz używał programu do obróbki rastrów, szybko wychwyci miejsca, gdzie graficy dokonali swoich ingerencji. Cieszy fakt, że starano się maksymalnie wykorzystać oryginalne materiały, ingerując cyfrowo jedynie w miejscach, gdzie było to niezbędne. Doceniając ogrom pracy jaki włożyła ekipa przygotowująca reedycję do druku, liczymy na poprawki w następnych wydaniach.

Bofzin & Łamignat

I wszystko jasne

2012-01-02T18:23:00.005+01:00

Portal Adventure Zone przychodzi z odsieczą wszystkim tym, którzy polegli w konfrontacji z przygodówką "Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika". Pierwszą solucję gry znajdziecie tutaj. Przewodnik jest bogato ilustrowany screenami, uwagę zwraca zwłaszcza ten z wielką dmuchawą.

Nikt nas wcześniej nie uprzedzał, że to jest gra dla dorosłych :)

Lubawa z łasiczką

2012-01-01T16:41:00.003+01:00

Noworoczny przegląd niusów zaczynamy od mash-upu Christy z Leonardem. Rysunek Łukasza Kucińskiego powstał na marginesie naszej akcji okładkowej i nie mogliśmy odmówić sobie przyjemności pokazania go przy pierwszej okazji. A teraz już czas na internetowe wieści:

Serwis Onet.gry opublikował wywiad z Dominikiem Dagielem, twórcą "Twierdzy Czarnoksiężnika", zatytułowany "Kajko i Kokosz powrócili!".
W konkursie "3 x K" portalu Adventure Zone można wygrać jeden z trzech egzemplarzy "Twierdzy Czarnoksiężnika", jeśli prawidłowo odpowie się na trzy proste pytania. Czasu zostało niewiele, termin wysyłania odpowiedzi upływa dziś o godz. 21:00.
Adam "Mykupyku" Gawęda zjechał film Szlachtycza i Holcmana "W ostatniej chwili". Zdaje się, że recenzent Gazety Wyborczej jest w swojej opinii odosobniony.
Zupełnie przypadkowo natknęliśmy się na astrologiczny horoskop Janusza Christy. Niestety, nie mamy pojęcia co oznaczają te wszystkie dziwne znaczki. Gdyby jednak ktoś potrafił je odczytać, może przy okazji zerknąć na horoskopy dwóch innych twórców: Tadeusza Baranowskiego i Papcia Chmiela.
Im dalej w Relax, tym tytuły dziwniejsze. Ostatnie dwa to: "Bojowe środki trujące i bardzo zmysłowa Węgierka" (#28), "Długie nogi nazistowskiej agentki i samuraj w akcji" (#29).
Taki oto rysuneczek pojawił się serwisie Photoshopki. Twórca anonimowy, data publikacji nieznana.

Szczęśliwego Nowego Roku i do zobaczenia wkrótce.

Okładki #7. Fajny Koval

2011-12-29T07:20:00.067+01:00

Fikcyjnych okładek ciąg dalszy. Tym razem ofiarą kajkoszowego mash-upu padła jedna z najpopularniejszych serii komiksowych w Polsce.

Arkadiusz i Piotr Florek

Chwileczkę, a skąd wziął się piąty, a właściwie zerowy album? Arek Florek wyjaśnia, że w najnowszym tomie pt. "Wrogie przejęcie" natknął się na taką oto wypowiedź Macieja Parowskiego:

Dawno temu mówiliśmy z Bogdanem o "Szalonym pilocie", pokazującym młodziutkiego Kovala. Wykonanie takiego albumu wydaje się bardzo prawdopodobne...

Piotrkowi i Arkowi gratulujemy pomysłu, a Fajnemu Kovalowi i innym postaciom drugiego planu życzymy wielu podobnych spin-offów. I jak zwykle zapraszamy do odwiedzenia galerii

Nasza zima zła

2011-12-28T23:59:00.000+01:00

Jak zapewne zauważyliście, dzisiaj zmieniliśmy winietkę na zimową (podobno w piątek ma już być biało, więc lepiej zawczasu się przygotować). Z tej okazji zapraszamy na przegląd wszystkich naszych dotychczasowych winietek.

lato-jesień 2010, wiosna 2011

zima 2010

lato 2011

jesień 2011

zima 2011

Okładki #6. Legendarna historia Polski

2011-12-27T07:16:00.030+01:00

Święta się skończyły, a okładkowe szaleństwo trwa nadal. Na początek spróbujemy odpowiedzieć na pytanie: co by było, gdyby to Janusz Christa (a nie Grzegorz Rosiński) dostał do zilustrowania "Legendarną historię Polski"?

Kapral	Kapral	Kapral

Kolejną okładkę otrzymaliśmy od naszego stałego czytelnika Piotra. Tematyka kinowo-telewizyjna wciąż jest na topie, zapewne dlatego, że do każdego filmu da się dopasować jakiś kadr z komiksu Christy. Ale propozycja Piotra to zupełnie nowy kierunek. Tak trzymać!

Piotr (nasz stały czytelnik)

Rysunek pt. "Móóózg" znaleźliśmy na blogu Polskie zombie. Autorem jest Paweł Grześków. To już jego trzecie podejście do tematu, a drugie w konwencji horroru.

Paweł Grześków	Arkadiusz i Piotr Florek	Arkadiusz i Piotr Florek

Zaczęliśmy od Rosińskiego i Rosińskim kończymy - ostatnie dwie okładki pochodzą z ogromnego, liczącego ponad 30 pozycji zestawu pt. "Kajko i Kokosz: Podróż śladami Thorgala". Serię opracowali Arkadiusz i Piotr Florek, rozwijając pomysł Łukasza Kucińskiego. A oto cały kajkoszowo-thorgalowy set, przygotowany przez autorów w tradycyjnej już formie filmiku.

Wesołych Świąt

2011-12-24T09:00:00.013+01:00

Życzy wszystkim czytelnikom i sympatykom
ekipa Na plasterki!!!

Florek świątecznie

2011-12-24T08:03:00.053+01:00

Takie oto kajkoszowe życzenia przysłał nam Arkadiusz Florek, autor "Świata dzielnych wojów" i wielu znakomitych tekstów, które tak lubimy publikować na naszym blogu. Jednak to nie on jest autorem kartki - wymyślił ją i wykonał jego syn Piotr, który już wcześniej pomagał ojcu w okładkowych kolażach. Dziękujemy!

Blurp

2011-12-23T07:30:00.018+01:00

Jeżeli macie już wszystkie komiksy Janusza Christy, a ciągle Wam mało przygód Kajtka, to pod choinkę możecie sobie kupić tomik "Kajtek i Yetik" albo "Kajtek i Yetik podnoszą żagle". Co prawda nie są to komiksy Christy (ani komiksy w ogóle), tylko książeczki dla dzieci autorstwa Pawła Wakuły, ale co tam! Raz w roku można sobie pozwolić na guilty pleasure.

A oto choinkowa propozycja alternatywna, specjalnie dla fanów "Kajka i Kokosza". Pamiętacie słynne powiedzonko Milusia - "Blurp"? Teraz możecie kupić książkę Marty Kicińskiej pt. "Blurp - wiele hałasu o wszystko" i blurpać sobie do woli. Czekamy na tom drugi pt. "Wak Wak".

I tym optymistycznym akcentem przechodzimy do równie optymistycznych (jak to przed świętami) niusów:

We wtorek 20 grudnia odbyła się wszechświatowa prapremiera filmu Mateusza Szlachtycza i Szymona Holcmana pt. "W ostatniej chwili - o komiksie w PRL". Ci, którym udało się dotrzeć na czas do warszawskiej siedziby IPN-u twierdzą, że film jest re-we-la-cyj-ny!!! Jest dużo Christy, są też Kajko i Kokosz w animacjach wykonanych przez ludzi od "Jeża Jerzego". Przypominamy: emisja w TVP2 w przyszły piątek, 30 grudnia o godz. 16:00.
Po kilku słabych miesiącach, nareszcie dobre wieści z Esensji. "Kajtek i Koko: Profesor Kosmosik" wygrał grudniowe notowanie Listy Przebojów Komiksowych!
Miesięcznik "Lampa" opublikował w numerze listopadowym wywiad z profesorem Jerzym Szyłakiem pt. "Czy tęsknię do opowieści seryjnej?" Profesor, znany ze swojego sentymentu do "Kajtka i Koka", odpowiada na tytułowe pytanie twierdząco i przywołuje przykład "Wieczoru Wybrzeża", którego redakcja po odejściu Christy "nie dołożyła starań, by zastąpić go kimś innym". Opowiada też o Jezierskim i Derkaczu.
Do końca serii o "Relaksie" zostały tylko cztery odcinki. Sebastian Chosiński omówił już numery 26 ("Banda Sokoła i Rosjanie na Oceanie") i 27 ("UFO nad Polską i seksowne blondynki").
Czytelnikom komiksowego zina "Biceps" radzimy rozejrzeć się po okładce trzeciego numeru i w tłumie wąsaczy odnaleźć Kokosza. Dla ułatwienia pokażemy jak wygląda poszukiwany osobnik. Autorem rysunku jest Łukasz Mazur.

Okładki #5. Awantura z Rarogami

2011-12-19T08:10:00.009+01:00

Dzisiaj pojedynek Hegemon kontra Arek Florek. Tylko dwóch zawodników, za to w jakiej formie! Zaczynamy od Hegemona, który przygotował polsko-francuski mash-up, alternatywną wersję pewnej okładki i nieznany epizod na bazie zwiastunu z Expressu Ilustrowanego. Z kolei Arkadiusz Florek postawił na "Kajtka i Koka w kosmosie" i skojarzenia filmowe. Zapraszamy do obejrzenia całej galerii fikcyjnych okładek i szlachetnego fristajlowego współzawodnictwa.

Hegemon & Na plasterki!!!	Hegemon	Hegemon

Arkadiusz Florek & ekipa Na plasterki!!!

Analiza aluzji, czyli okiem politologa

2011-12-15T07:14:00.001+01:00

Na dyskretną obecność polityki w komiksach Christy zwracał uwagę Arek Florek ("Nawiązania do PRL-u", "Zbójcerze ze Wschodu", "Rewolucjoniści w Mirmiłowie") i Maciej Wycinek ("Pierwsza dekada Christy"). Okazuje się, że podobny temat poruszony został kilka lat wcześniej w pracy magisterskiej Arkadiusza Bileckiego pt. "Wpływ systemu politycznego na rozwój komiksu w Polsce". Jej obszerne fragmenty mamy przyjemność zaprezentować dziś na naszym blogu. Praca powstała w roku 2002 w Katedrze Teorii Polityki Uniwersytetu Gdańskiego (Wydział Nauk Społecznych) pod kierunkiem dr Hanny Dubrzyńskiej.

* * *

Rozdział 1. Komiks jako zjawisko polityczne

1.3 Oddziaływanie społeczne komiksu w PRL i III RP

Odbiór i oddziaływanie społeczne komiksu w Polsce mogłyby stać się tematem oddzielnej pracy naukowej. Z konieczności zagadnienie to potraktuję skrótowo i na wybranych przykładach.

Komiks w PRL został zauważony i doceniony przez władzę w szczególny sposób: starała się ona gatunek ten ujarzmić i dostosować do własnych potrzeb. Okiełznanie go zaczęło się – jak już wspomniałem – od strefy semantyki i próby ponownego ochrzczenia gatunku nazwą "kolorowe zeszyty". Kontynuowano ten proces w charakterystyczny dla ustroju sposób: wydając poszczególne tytuły z uwagi na potrzeby rynku – o ile oczywiście wcześniej zaakceptowała te potrzeby władza, uznając za słuszne i możliwe do zaspokojenia. Np. w tak powstał słynny miesięcznik komiksowy "Relax" (...). Jak wspomina jego pracownik, sopocki rysownik Janusz Christa: Opowiem jedną historię o początkach pisma. (...) Pewnego razu [Edward] Gierek odwiedził Krajową Agencję Wydawniczą i podczas dyskusji (...) głos zabrał świeży reemigrant z Francji, który (...) powiedział: "Towarzyszu, ja bym proponował komiks". (...) Gierek taki głupi nie był, w końcu wychował się w Belgii i tam z komiksami musiał się spotkać. Gierek powiedział: "Wiecie towarzyszu, to jest dobry pomysł. To wy to róbcie" [1]. Według innej legendy, którą konsekwentnie pielęgnuje H.J. Chmielewski, przygody Tytusa zaczęły ukazywać się poza "Światem Młodych" w osobnych książeczkach, bo spodobały się synkowi jednego z sekretarzy PZPR [2]. (...)

Rozdział 2. Między komiksem a polityką – o wykorzystaniu opowieści rysunkowych w służbie systemu w PRL

2.2 Propaganda systemu

(...) O tym, że tylko MO ma prawo decydować kiedy i jak w komiksie mogą pojawić się jej przedstawiciele mówił Janusz Christa, wspominając pracę przy odcinkowej historii "Skarby starego zamczyska" (zamieszczanej w partyjnym dzienniku lokalnym "Głos Wybrzeża" w lutym i marcu 1958 r.). Jej treścią były przygody trojga gdańszczan, przypadkowo trafiających na trop ukrytych skarbów. Ponieważ majątkiem zainteresowali się także mniej uczciwi obywatele ludowej ojczyzny, w kadrach komiksu nieuchronnie pojawili się milicjanci. Cenzura zarzuciła autorowi nie dość poważne sportretowanie milicjantów, co spowodowało pospieszne zakończenie serii już po sześciu odcinkach [3].

Poważne kłopoty miał Christa w 1970 roku. "Wieczór Wybrzeża" zamieszczał wtedy historię pt. "Kajtek i Koko w kosmosie". Znaleźli się na planecie rządzonej ręką bezwzględnego dyktatora. W mojej historyjce lud się zbuntował i podpalił pałac. Kiedy dowiozłem te sześć pasków do Gdańska [do redakcji "WW"] okazało się, że Komitet Wojewódzki fajczy się, dym idzie pod niebiosa. Pogonili mnie wtedy z moimi Kajtkami, mimo że tłumaczyłem, że skąd mogłem wiedzieć (…). Wtedy na dwa tygodnie wstrzymano komiks. Trzeba było wszystko pozmieniać – opowiadał rysownik trzydzieści lat później [4]. (…)

"Skarby starego zamczyska"	Ocenzurowany odcinek "Kajtka i Koka w kosmosie"

2.4 Rzeczywistość między wierszami

Aluzje do rzeczywistości PRL, tej widocznej na co dzień z okien, doświadczanej na własnej skórze przez obywateli, a więc skrzętnie skrywanej przez władzę, stanowiły jedyną broń rysowników pragnących tworzyć mimo formalnych ograniczeń w podejmowaniu pewnych tematów i przedstawianiu różnych wątków. Celowało w tym zwłaszcza dwóch autorów, wspominani już Janusz Christa i młodszy od niego Bogusław Polch.

Janusz Christa żarty z PRL rozpoczął już w okresie pracy w "Wieczorze Wybrzeża". Kilkadziesiąt pasków z serii "Przygody Kajtka Majtka", które Christa zamieścił w tym dzienniku latem 1961 roku, przepełnionych było satyrą na siermiężną rzeczywistość Polski gomułkowskiej. Marynarz Kajtek, ulubiony bohater Christy, zazwyczaj odbywający dalekie rejsy obfitujące w emocjonujące przygody, tym razem zmuszony został do spędzenia wakacji w Trójmieście. Zamiast z przestępcami zmagał się tym razem z tłokiem na plażach i na dworcach, brakiem wody sodowej, kąpielówek i płetw w sklepach w dniach najgorętszych upałów, strofował turystów zaśmiecających las, kibiców wkradających się na stadion piłkarski przez dziurę w płocie itd. Dwukrotnie spokojowi urlopu Kajtka zagrozili kelnerzy [5]: na niemrawą obsługę sposobem okazało się podanie za kontrolera z Państwowej Inspekcji Handlu. Na zawyżony rachunek nienajlepszym sposobem było wezwanie przez Kajtka kierownika restauracji – ten bowiem zaczął się od kelnera domagać swojej działki z zysku z rachunku. Christa odwoływał się konstruując takie scenki i do powszechnych spostrzeżeń i do bieżących publikacji macierzystego dziennika: tego samego dnia, gdy ukazał się "restauracyjny" odcinek przygód Kajtka, "Wieczór" na pierwszej stronie opisywał praktyki kelnerów, cennik potraw i napitków wzbogacających o daty urodzin. Christa przeniósł to wprost do takiego fragmentu dialogu Kajtka z kelnerem:
- Co znaczy ta cyfra [6] 19,20? Potrawy za taką sumę nie jadłem.
- 1920? To jest rok moich urodzin! Zawsze dopisuję go do rachunku.
- Ach tak! A co oznacza cyfra 19,05?
- To jest rok urodzin naszego kucharza, może pan sprawdzić [7].

Ta seria przygód Kajtka była ironicznym portretem grodu nad Motławą i reszty Trójmiasta, choć pierwsze jej odcinki były zupełnie poważnym zaproszeniem na obchody "Dni Gdańska" latem 1961 roku [8]. Gdy parę lat później Kajtek i jego przyjaciel Koko polecieli w kosmos, na jednej z planet musieli uporać się z nieżyczliwą sekretarką ministra, doświadczali absurdów biurokracji, chcąc wykonać prostą czynność – uruchomić własną rakietę.

Portretowanie obyczajów PRL, dosłowne, lub w umownym sztafażu przygód w kosmosie, było jednak pewnym zastępstwem prawdziwej swobody wypowiedzi. Satyra społeczna prezentowana czytelnikom przez Christę należała bowiem do specjalnej kategorii żartów koncesjonowanych przez władzę. Tłok na dworcu – tak, ale bez puenty, że budowano go za małym do obsługi ruchu w popularnej turystycznej miejscowości, bo podważałaby pryncypia ustroju tak daleko idąca krytyka zamysłu urbanistycznego, a więc elementu państwowej polityki. Kłopoty z aprowizacją (np. brak płetw w sklepie sportowym, gdy na plażę ciągną tłumy wczasowiczy) można było pokazać, ale nie można było dociekać ich przyczyn, czyli niewydolnego z założenia utopijnego ustroju. O mechanizmie przepuszczania takich żartów mówił tak Jan Kobuszewski, popularny aktor, a w latach 60. współprowadzący telewizyjnego programu satyrycznego "Wielokropek": Była bardzo ostra cenzura, więc mieliśmy prawo tylko do krytykowania kelnerów, nie sprzątających dozorców i jakichś tam chochlików prasowych [9].

"Kajtek i Koko na wakacjach"

Raz jednak Christa wplątał swoich bohaterów w sprawę polityczną, wymagającą nawet interwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych. W historii pt. "Na tropach pitekantropa" Kajtek i Koko przebywają m.in. na Bliskim Wschodzie. W Singapurze, niechcący wystrzeliwując rakiety międzykontynentalne, zmiatają z powierzchni ziemi bazę angielskiej marynarki wojennej. Okazało się jednak, że marynarze niepotrzebnie obawiali się o swój los: na forum ONZ delegat Singapuru surowo napiętnował Brytyjczyków za próby z zakazaną bronią, dodając żartobliwie, że nie ma jednak nic przeciwko takim eksperymentom, jeżeli zawsze będą się one kończyły unicestwieniem ośrodków militarnych eksperymentującego państwa. Kajtek i Koko oddychają z ulgą, a na ulicach Singapuru wybucha radość po przegnaniu na cztery wiatry poddanych Jej Królewskiej Mości. W trakcie tej samej historii Kajtek i Koko trafiają do USA, gdzie widzą np. policjanta, który zamiast łapać bandytów uniemożliwia czarnoskórym manifestantom pikietę w obronie swoich praw obywatelskich (komiks powstał w 1965 r.). Inny policjant, do cna skorumpowany, gości na posterunku groźnego mafiozo, podejmując go jak starego przyjaciela. Stany Zjednoczone odmalowane są przez Christę jako kraj wszędobylskich komiwojażerów, wciskających bohaterom towary na każdym kroku, zwariowanych milionerów, trwoniących majątek na zbytki, i dziennikarzy, goniących za sensacją. W sumie jest to jednak satyra łagodna, daleka od imperialistycznych połajanek z lat pięćdziesiątych [10].

Gdy Christa na nowo wymyślił swoich bohaterów, przenosząc niejako Kajtka i Koka do średniowiecza, nie porzucił aluzji do rzeczywistości PRL. Wzbogacił arsenał żartów o cytaty z partyjno-urzędniczej nowomowy, która – groteskowa sama w sobie – zyskiwała dodatkowego efektu komicznego użyta przez postaci żyjące w średniowieczu.

W albumie "Dzień Śmiechały" kapral oddziału rycerzy-rozbójników (tzw. zbójcerzy) melduje swojemu przełożonemu, w stylu stachanowskich zobowiązań produkcyjnych z lat 40. i 50.: Hegemonie, melduję, że zgodnie z planem mieliśmy budować machinę oblężniczą przez tydzień, zobowiązaliśmy się czas ten skrócić o sto procent, a zobowiązanie przekroczyliśmy o dwieście procent. Z tej radości obaj udają się do "lokalu kategorii 'S'", który reklamuje się hasłem: "Potrawy najlepsze, ceny najwyższe". W PRL, im dłużej trwał ustrój, tym bardziej stawało się jasne, że prawdziwa jest tylko druga część tego hasła, a pierwsza dramatycznie rozmija się rzeczywistością. Mimo to lokale kategorii 'S' trwały w najlepsze, gdyż to nie wolny rynek, poprzez napływ i odpływ klientów, kuszonych zręcznym marketingiem i jakością usług, dokonywał weryfikacji jakości lokali, a przyjęte z góry założenia kategoryzacji placówek gastronomicznych [11].

Historia "Na wczasach" rozpoczyna się od przybycia do grodu Kajka i Kokosza (przedstawionych we wcześniejszych przygodach jako praprzodkowie marynarzy Kajtka i Koka) książęcego referenta do spraw turystyki. Referent, poprosiwszy uprzednio o podstemplowanie delegacji ("Inaczej książę nie wypłaci mi diet", tłumaczy się), zostawia kasztelanowi jedno skierowanie na zagraniczne wczasy. O skierowanie to rozpoczyna się zacięty bój mieszkańców grodu. Wyjazdy na wczasy wg rozdzielnika, bezpardonowa walka o przywileje i zasada "kto pierwszy, ten lepszy", czy ogólnie – zbyt mała ilość dóbr, jak na istniejące zapotrzebowanie – są to patologie, których dotkliwie doświadczali obywatele PRL. "Mam bony" – nagabuje Kajka cinkciarz z zamorskiego kurortu. "Gratuluję" – przytomnie odpowiada mu Kajko, który nie tyle daje przykład, jak uczciwy obywatel postępuje wobec spekulantów, co trzeźwo ocenia sytuację, nie mogąc wszak być pewnym, czy nagabujący nie jest pospolitym złodziejem, czyhającym na zagranicznego turystę, lub cinkciarzem rodem z PRL, którzy powszechnie współpracowali ze Służbą Bezpieczeństwa (bo przecież mogła istnieć jakaś w średniowieczu), zawsze chętną dowiedzieć się kto kupuje obcą walutę. Szyld jednego z zamorskich zajazdów – "Grand" – przypomina witrynę swojego słynnego imiennika z Sopotu [12].

Obfituje w polityczne aluzje album "Festiwal czarownic". Tytułowy festiwal odbywa się w grodzie Kajka i Kokosza. Aby godnie uczcić przybycie gości kasztelan grodu Mirmił zarządza odpalenie fajerwerków, co żona perswaduje mu słowami "Jak zwykle nie myślisz o rachunku ekonomicznym". Czytelnik dowiaduje się również, że jeden z zaprezentowanych przez czarownice wynalazków mógłby rozwiązać problemy żywnościowe grodu, który notabene swoje największe dobro (miód) przeznacza na eksport. Wydaje się to być niedwuznaczną sugestią autora, że tylko czarna magia mogłaby uratować będącą już (w 1984 r.) w stanie zapaści gospodarkę PRL.

Nie koniec na tym, cytaty z PRL są w "Festiwalu" nawet bardziej dosłowne: oto grupa czarownic postanowiła "odciąć się od niegodnych praktyk koleżanki" (oszukującej podczas festiwalu), a kasztelan Mirmił w akcie desperacji zapowiada "złożenie urzędu na własną prośbę". Odcięcie się, czyli publiczna deklaracja potępienia dla jakiegoś człowieka, lub od jakiejś zbiorowości (np. w odgórnie zorganizowanej akcji, pisząc listy, lub występując na wiecach ludzie odcinali się w 1965 r. od przełomowego listu polskich biskupów do niemieckich), była w PRL nierzadko jedynym zachowaniem pozwalającym uniknąć oskarżeń i represji [13]. Złożenie urzędu – sposobem na odejście z zajmowanego stanowiska, co prawda nie dobrowolne złożenie, ale pod przymusem. W ostatniej części komiksu w szeregach zbójcerzy wybucha bunt. Hegemon ruga swoich podkomendnych "No, no! Tylko bez wichrzycielstwa!", na co słyszy odpowiedź "Od dziś będziemy samorządni i niezależni!". Kapral oddziału, dotąd wierny aż do lizusostwa poplecznik Hegemona, czując przewagę buntowników, błyskawicznie zmienia front - "Stawiam wniosek, aby wykluczyć go z naszych szeregów", mówi. Jednak zbójcerze – podjęciem przez aklamację – przyjmują wniosek, aby wygnać z oddziału obu tyranów, kaprala i Hegemona. W tej krótkiej, rozegranej na przestrzeni kilku kadrów, scenie, Christa streścił dzieje polityczne Polski z lat 1976–1981. "Wichrzycielami" nazywała oficjalna propaganda wszystkich biorących udział w strajkach po podwyżce cen w czerwcu 1976 roku [14]. "Samorządny i niezależny" był związek zawodowy "Solidarność", zarejestrowany w sierpniu 1980 r., a nieraz zgłaszali do niego akces niedawni partyjni kacykowie, zmieniający front o 180 stopni.

Komiks ten powstał w 1981 r., choć ostatecznie ukazał się trzy lata później [15]. Trudno przypuszczać, że cenzura nie zauważyła tak oczywistych aluzji. Najbardziej prawdopodobne jest chyba wytłumaczenie, że zostały one po prostu zlekceważone ponieważ pojawiały się w twórczości zaszufladkowanej jako dziecięca, a więc niegroźna z punktu widzenia władzy. PRL-owscy cenzorzy zapomnieli tu o naukach swoich poprzedników z carskiej Rosji, którzy dopuścili do druku wywrotowy "Kapitał" Karola Marksa, wychodząc z założenia, że napisany tak trudnym językiem nie zagraża porządkowi społecznemu. Pieczołowicie kontrolowali zaś teksty operetek i bajek dla dzieci – dzieł masowych, o bardzo szerokim kręgu odbiorców [16]. "Festiwal czarownic" miał w latach 80. dwa wydania o łącznym nakładzie ponad 300 tys. egzemplarzy.

Po raz ostatni Christa sportretował PRL w albumie "Mirmił w opałach", wydanym już w III Rzeczypospolitej w 1990 roku. Na początku historii, gród Kajka i Kokosza broni się przed kolejnym atakiem zbójcerzy wywieszając nad bramą "święty napis": "Zamknięte. Remanent". Obroniwszy się przed jednym kataklizmem, woje Mirmiła muszą skapitulować, gdy u ich bram staje NIK, czyli Najwyższy Inspektor Kaszteli. Kasztelanowi Mirmiłowi, skłonnemu do desperacji poczciwinie, staje przed oczami widmo, że za "błędy i wypaczenia" zostanie "przeniesiony na inną placówkę". Stara się więc podjąć ważnego urzędnika godnie, by zneutralizować możliwy niepomyślny wynik kontroli. Wysyła Kajka i Kokosza na polowanie, ale ci wracają z pustymi rękami, bo lasy przetrzebili myśliwi dewizowi. Na domiar złego NIK już w drodze do grodu został złupiony przez szlachetnego zbója Łamignata, który zabiera bogatym, by dać biednym. Przestraszony NIK błaga oprawcę o litość, co Łamignat komentuje pod nosem: "Wróciła mu świadomość klasowa". Pomyłkę udało się w końcu wyprostować, NIK łaskawie przyjmuje czynione mu w grodzie honory. Jeszcze zanim rozpocznie pracę, urzędnik musi wysłuchać donosu jednego z mieszkańców, że kasztelan potajemnie czci Trygława i Swaroga, ale zbywa go wyniośle: "Wyznania to nie mój resort".

Pierwszego dnia spodziewanej kontroli okazuje się, że gość to co prawda NIK, ale Niższy Inspektor Konkursów [17], który organizuje turnieje grodów (odniesienie Christy do telewizyjnych "Turniejów miast", obecnych w polskiej telewizji od lat 70.). Wszyscy bohaterowie z komiksowej okolicy muszą stanąć w sportowe szranki. Gdy na arenie grodzianie oczekują swoich rywali – zbójcerzy – ci podstępnie zajmują opustoszałe mury. I tym razem to oni wywieszają nad bramą swój święty napis: "Zamknięte. Przyjęcie towaru", broniący skuteczniej niż zastępy wojów. W PRL takie wywieszki broniły dostępu do lad sklepowych i towarów zwykłym obywatelom, nieodmiennie komunikując, że dystrybucja dóbr odbywa się po cichu, na zapleczu, wśród zamkniętego grona beneficjentów [18]. (...)

Arkadiusz Bilecki
____________
[1] R. Radwański, E. Sobczyńska, Kajko i Kokosz z Sopotu, "City Magazine Trójmiasto", 2001, nr 4.
[2] P. Dunin-Wąsowicz, Jak Tytus przeżył Łajkę, "Machina", 1996, nr 3.
[3] A. Kamieniecka, Świat w obrazkach, "Dziennik Bałtycki", 9–10 września 2000.
[4] Radwański, Sobczyńska, op. cit. Jedyny ocalały pasek z ocenzurowanych proroczych sześciu opublikował jako ciekawostkę magazyn "Giełda komiksów" w nr 5 z 2001 r.
[5] Fach kelnerski był dyżurnym tematem satyrycznym w PRL (że nie bez powodów, to inna sprawa). Pan się zachowuje jak kelner – wykrzykiwał wzburzony bohater skeczu kabaretu "Dudek" do gburowatych i złośliwych hydraulików. Majster hydraulik, dotknięty do żywego porównaniem jego profesji i zachowania do pracownika restauracji, barów i knajp, nakazał swojemu młodszemu pomocnikowi po takim dictum pokazać klientowi "jak się zachowuje polski kelner". Pomocnik, pobłogosławiony przez majstra, przenosił spór z klientem od słów do rękoczynów.
[6] Kamyczek do ogródka Christy: 19,20 to liczba, nie cyfra.
[7] J. Christa, Przygody Kajtka Majtka, "Wieczór Wybrzeża", 4 sierpnia 1961.
[8] "Dni Gdańska" to jakby nowa świecka tradycja – próba zdyskontowania sukcesu tradycyjnego Jarmarku św. Dominika; w późniejszych latach używano nazwy "Jarmark dominikański", bez najdelikatniejszej choćby próby wyjaśnienia o jakiego Dominika, czy dominikanów chodzi.
[9] D. Zaborek, Wężykiem! Rozmowa z Janem Kobuszewskim, "Gazeta Wyborcza – Gazeta Telewizyjna", 15–21 lutego 2002.
[10] J. Christa, Kajtek i Koko na tropach pitekantropa, Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2001.
[11] J. Christa, Dzień Śmiechały, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1985.
[12] J. Christa, Na wczasach, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1988.
[13] L. Maleszka, Krótki słownik PRL, "Gazeta Wyborcza", 9–10 września 2000.
[14] Jakkolwiek termin "wichrzyciele" był wyjątkowo poręczny, stosowano go we wcześniejszych momentach przesileń społecznych, w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, czy w marcu 1968 r.
[15] J. Christa, Festiwal czarownic, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1984.
[16] W. Orliński, Rozpad komiksowej przyjaźni, "Gazeta Wyborcza", 26 stycznia 2000.
[17] Motyw niemal jak z "Rewizora" Mikołaja Gogola.
[18] "Remanent" oznaczać mógł nie tylko przeliczanie towarów, ale i to, że cały personel postanowił załatwić w godzinach pracy nie cierpiące zwłoki sprawy.

Wystawa w Pruszczu Gdańskim

2011-12-14T06:01:00.007+01:00

Wszyscy ci, którzy nie dotarli do Łodzi na wystawę komiksową w Centralnym Muzeum Włókiennictwa, dostają drugą szansę. Od dziś w Zespole Szkół Nr 4 im. I.J. Paderewskiego w Pruszczu Gdańskim (ul. Kasprowicza 16) można oglądać część poświęconą Januszowi Chriście. Wystawa będzie czynna tylko przez tydzień, do 21 grudnia, w godzinach otwarcia szkoły. WSTĘP WOLNY, DLA WSZYSTKICH! W kwietniu ekspozycja ma gościć w Krośnie. A oto oficjalna zapowiedź organizatorów:

"Janusz Christa. Życie i twórczość."

Janusz Christa, choć nie ma go już z nami, dla kultury komiksu ciągle jest ikoną. Jego twórczość znają nie tylko miłośnicy gatunku. Najsłynniejsi bohaterowie: Kajko i Kokosz występowali i na kartach komiksu, i w popularnych grach komputerowych, czy gazetach codziennych. Tysiące odcinków przygód, przeżywanych przez bohaterów stworzonych przez Christę, bawi już od dziesiątek lat. Groteska, poczucie humoru oraz perfekcyjna kreska stały się znakiem rozpoznawczym naszego artysty.

Wystawa przygotowana przez Pauliną Christę, wnuczkę artysty, Bogdana Ruksztełło-Kowalewskiego, prezesa Akademii Komiksu Gdak oraz Wojciecha Łowickiego i Cypriana Wieczorkowskiego, prezentuje się niecodziennie. Bowiem obok znanych i cenionych prac (prawie wszystkie to oryginały!) zobaczyć można mniej znane lub te w ogóle nigdzie nie publikowane! Szkice artysty pomogą nam zrozumieć jego warsztat i techniki, którymi się posługiwał. Będziemy mogli przyjrzeć się jego życiu. Odsłonią je nam zdjęcia oraz pamiątki rodzinne.

Ciekawy (!) napis znajduje się na prezentowanym podszyciu krzesła z pracowni mistrza - zachęcamy do zerknięcia! Niewątpliwie ogromną atrakcją ekspozycji jest oryginalne biurko i przybory, którymi Janusz Christa posługiwał się przy tworzeniu komiksów. Także fragment jego biblioteczki będzie godną uwagi - zwłaszcza dla fanów - miłą niespodzianką.

Serdecznie zapraszamy do świata wyobraźni Janusza Christy.
W imieniu organizatorów
Dyrekcja ZS nr 4 w Pruszczu Gdańskim oraz kurator wystawy Cyprian Wieczorkowski.

Wystawa powstała dla Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi przy jego 22. edycji.

Okładki #4. Gwiezdni woje

2011-12-12T20:44:00.002+01:00

Wracamy do naszej akcji "Zróbmy sobie okładki", czyli do komiksów, których Janusz Christa nigdy nie narysował, a powinien. Tym razem daliśmy szansę drugiej, a właściwie pierwszej ze słynnych par bohaterów. Paweł Grześków narysował uroczą kontynuację swojego rysunku z łódzkiej antologii. Arek Florek przysłał nam całą serię kosmicznych pomysłów filmowych - ich obróbka wymaga czasu i dziś prezentujemy pierwszy. Podobnie "Mirek i Miłek" to fragment nowej serii Łukasza Kucińskiego, która - miejmy nadzieję, również doczeka się filmiku na YouTubie. Zapraszamy do galerii i czekamy na kolejne Wasze pomysły.

Paweł Grześków	Łamignat	Arkadiusz Florek & Łamignat

Łukasz Kuciński	Łukasz Kuciński	Kapral & Hegemon

Kolory z kosmosu

2011-12-09T07:16:00.055+01:00

Kto by pomyślał, że od premiery egmontowskiego "Kajtka i Koka w kosmosie" minęło już 10 lat? To było wydarzenie! Pamiętam jeszcze radość z zakupu tego niesamowitego albumu, a zaraz potem rozczarowanie jakością niektórych plansz. Dobił mnie odcinek na stronie 202, aż zęby bolały od patrzenia.

Sądziłem, że oryginał tego paska (451) zaginął, a Egmont dysponował jedynie pokolorowanym wycinkiem z gazety albo marną kserokopią. Jednak po latach okazało się, że oryginał był, z tym że wybrakowany. Christa tak nieszczęśliwie pokrył go farbami, że tusz trochę się rozmył i odseparowanie czerni stało się niemożliwe. Pasek w zasadzie nie nadawał się do wykorzystania, a mimo to Egmont uparł się, żeby go reanimować, zamiast sięgnąć po "Wieczór Wybrzeża".

Ciekawe dlaczego (i kiedy) rysownik tak paskudnie zniszczył oryginał? Pospekulujmy... Pomalowany odcinek mógł być np. częścią portfolio z roku 1974 (obok "Pasowania" i rysunków z "Czasu") - Christa nie znał wtedy jeszcze techniki blaudruku. Możliwe też, że kolor powstał nieco później, a brak blaudruku wynikał z oszczędności (zamawiało się je hurtowo w drukarni). Tak czy inaczej, Christa wybrał odcinek, który można było bezboleśnie usunąć z komiksu. Możemy być pewni, że gdyby mógł zrobić choćby ksero, nie eksperymentowałby na oryginale.

Zwróćmy też uwagę na schemat barw, zupełnie inny niż ten, który znamy z albumów. Kajtek ma niebieską koszulkę zamiast czerwonej, a Koko - jasne mankiety. Rysunek musiał więc powstać przed pierwszym kolorowym wydaniem "Kajtka i Koka", czyli przed KAW-owskim albumem "Śladem białego wilka". Rok 1989 stanowi górną granicę.

Wśród pasków "Kajtka i Koka w kosmosie" znajduje się jeszcze jeden barwny odcinek (528). W odróżnieniu od poprzedniego, ten jest kluczowy dla fabuły. Na szczęście kolory są jasne i Egmont bez problemu poradził sobie z wyciągnięciem czerni.

Przyznam, że strasznie mi się ten żółto-niebieski pasek podoba, aż chciałoby się zobaczyć więcej. Kto wie, czy nie była to przymiarka do gdańskiego albumu z 1974 roku? Użycie tylko dwóch kolorów pasuje jak ulał do poligraficznych ograniczeń Wydawnictwa Artystyczno-Graficznego. Rozwiązanie było eleganckie, ale pewnie okazało się zbyt czasochłonne dla rysownika, albo zbyt trudne dla drukarni.

Dla porównania warto przyjrzeć się próbkom koloru do edycji zeszytowej z roku 1991. Schemat barw skafandrów Kajtka i Koka jest już taki sam jak w komiksie. Zachował się nawet niedokończony fragment blaudruku z robotami Zarzura. Eksponat pochodzi z wystawy w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.

Serdeczne podziękowania należą się Arkadiuszowi Salamońskiemu za odkopanie tej sprawy i za wspaniałe skany oryginałów (okazało się, że też mieliśmy je sfotografowane, tylko o tym zapomnieliśmy... ups). Za zdjęcia z wystawy dziękujemy Wojtkowi Jamie.

Wodzirej Kajko i DJ Kokosz

2011-12-08T07:30:00.136+01:00

To nie dowcip. Wodzirej Kajko i DJ Kokosz naprawdę działają - w Kępnie pod Wrocławiem. Twierdzą, że są w stanie rozkręcić każde wesele. Zapewniają obsługę kompleksową: "od tańców i zabaw integracyjnych, poprzez wspólne śpiewanie i biesiadowanie przy stole, zabawne skecze, aż po tradycyjne elementy". Wierzymy. Biesiadowanie, skecze i zabawy integracyjne (zwłaszcza te tradycyjne) już tysiąc lat temu były znakiem firmowym Kajka i Kokosza.

Kajko i Kokosz	... rozkręcą każdą imprezę.

Tymczasem w innych zakątkach kraju:

Wydawnictwa Cenega i Dagiel zgodnie twierdzą, że gra "Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika" już się ukazała, ale chyba wirtualnie, bo w analogowych sklepach jeszcze jej nie widać. Można ją natomiast wygrać w konkursach Filmwebu lub Elizjonu.
Ci, którym nie udało się gry ani kupić, ani wygrać, mogą sobie pooglądać nowe screeny. Obrazki bardziej przypominają klasyczną grę arkadową niż przygodówkę.

Na Esensji ukazała się recenzja "Profesora Kosmosika" zatytułowana "Prototypowy rajd po średniowieczu". Redaktor Bodurka nie zmienił zdania, nadal ocenia komiks tylko na 60% i poleca go "tym, którzy chcieliby sobie przypomnieć lektury młodości." Czyli obecnym 60-latkom.
Jak informuje Gildia, film Mateusza Szlachtycza i Szymona Holcmana pt. "W ostatniej chwili - o komiksie w PRL" zostanie wyemitowany przez TVP2 w piątek 30 grudnia o godz. 16:00.
Sebastian Chosiński powoli zbliża się do końca swojej Relaxowej serii. W najnowszych dwóch odsłonach (#24 i #25) znajdziecie recenzje "Kursu na półwysep Jork".

Czytelnicy pytają, Hegemon odpowiada

2011-12-05T07:23:00.025+01:00

Zamiast normalnego posta, dziś będzie odpowiedź na piątkowy komentarz Dominika z Bochotnicy:

Mam pytanie odnośnie najnowszego wydania "KiK w Londynie" zakupionego przeze mnie parę dni temu. Otóż w bibliografii na końcu książki podano, że "Zwariowana wyspa" liczy sobie 137 pasków, a w moim wydaniu pasków jest właściwie tylko 136. Jeden pasek - 137 ("Niezwykłym i tajemniczym wydarzeniom...") - się powtarza; jest pod tytułem opowieści (str. 49) i na samym końcu (str. 117). Egmont wcisnął go w puste miejsce, czy jednego nie ma?

Wstyd się przyznać, ale post na ten temat mieliśmy gotowy już w lutym, tylko nam się gdzieś zawieruszył. Żeby nie przedłużać - w naszej bibliografii nie ma błędu. "Zwariowana wyspa" w Wieczorze Wybrzeża rzeczywiście liczyła 137 odcinków, a w dwuzeszytowym wydaniu spółdzielni Zespół (1990) o 13 pasków mniej. I to tę okrojoną wersję przedrukował Egmont w pierwszym wydaniu "Kajtka i Koka w Londynie" (2005). W nowej edycji albumu nareszcie możemy przeczytać całość. Powtórzony pasek na początku i na końcu tej historii to nie błąd Egmontu, ale świadomy zabieg Janusza Christy. Tak właśnie komiks ukazał się w Wieczorze Wybrzeża w roku 1967.

"Przygody Kajtka i Koka" odc. 1, Wieczór Wybrzeża 07.06.1967

"Przygody Kajtka i Koka", odc. 137, Wieczór Wybrzeża 17.11.1967

Pierwszy pasek został usunięty już w roku 1983 z przedruku w łódzkim Expressie Ilustrowanym. W jego miejsce redakcja dorysowała stripo-podobną zapowiedź i nadała jej numer 1 - w ten sposób nie trzeba było zmieniać numeracji pozostałych odcinków. Zwiastun jest przerysowaną kompilacją czterech kadrów z komiksu. Warto zwrócić uwagę, że tytułowa wyspa nie była jeszcze wtedy "Zwariowana", tylko "Niezwykła".

"Niezwykła wyspa" odc. 1, Express Ilustrowany 25.07.1983

W wydaniu spółdzielni Zespół również zabrakło pierwszego paska, widocznie Christa uznał, że historyjka na tym zyska. Natomiast kolejne skróty miały raczej na celu upchnięcie komiksu w dwóch zeszytach po 32 strony. Christa po prostu usunął kilkanaście odcinków, tak że miejscami trudno połapać się o co chodzi. Metodą nożyczek nie udało się tylko wykasować pasków 29-31 i rysownik musiał zmienić dwa kadry w odcinku 28. Znajdziecie je w starym wydaniu Egmontu na str. 48; w nowym wydaniu na str. 63 są oryginalne rysunki z Wieczoru. Różnicę w kresce widać gołym okiem.

"Zwariowana wyspa" część 1, str. 11, Zespół 1990

W nowym wydaniu "Kajtka i Koku w Londynie" zabrakło tylko reprodukcji oryginalnych okładek "Zwariowanej wyspy" z roku 1990, a więc na koniec je przypomnimy.

Syn Tarzana i Gomułki

2011-12-02T07:07:00.007+01:00

Nowa Wieś 1957

Okres stalinizmu definitywnie skończył się w Polsce dopiero po śmierci Bieruta w 1956 roku. Przełom nastąpił w październiku '56, kiedy po rozruchach poznańskich kierownictwo PZPR wybrało na pierwszego sekretarza Władysława Gomułkę - byłego przeciwnika Bieruta. Poluzowano nieco cenzurę, a dziennikarze sporadycznie pozwalali sobie nawet na krytykę działalności organów państwowych. Na odwilży skorzystał również komiks, który od roku 1948 ukazywał się rzadko, głównie w formie staroświeckich pasków z tekstem pod rysunkami. Traktowany był nieufnie, jako tandetny produkt zgniłego kapitalizmu.

Po 1956 r. komiksy mogły wreszcie szerzej zaistnieć na łamach prasy w swojej nowoczesnej, przygodowej i "dymkowej" formule. Zmiany następowały bardzo szybko. W kluczowym roku 1957 powstał magazyn "Przygoda", w "Świecie Młodych" ukazała się pierwsza historyjka z Tytusem, a w trójmiejskim magazynie "Jazz" Janusz Christa opublikował swój pierwszy komiks.

Tygodnik "Nowa Wieś", jako jeden z nielicznych tytułów przez całe lata 50-te drukował historyjki obrazkowe, ale o wyraźnym zabarwieniu propagandowym. Teraz mógł przerzucić się na tematykę sensacyjno-przygodową. W pierwszym numerze z 1958 roku zaczęły ukazywać się "Przygody Tarzana - człowieka leśnego". Był to w zasadzie prakomiks z podpisami. Jednak w przeciwieństwie do wcześniejszych publikacji "Nowej Wsi", nie miał formy stripa, ale prawdziwych komiksowych plansz. Anonimowy rysownik wprowadził nawet na niektórych kadrach dymki z dialogami.

"Przygody Tarzana - człowieka leśnego", Nowa Wieś nr 16/1958

Klikając w prezentowany powyżej odcinek (ostatni), zwróćcie uwagę na tekst w prawym dolnym rogu. Jest to niby ankieta, a naprawdę apel do czytelników "Nowej Wsi" o pisemne poparcie. Prawdopodobnie chodziło o asekurację (słusznie, Gomułka szybko pokazał prawdziwą twarz) na wypadek zmiany stanowiska władz wobec komiksów. Apel spotkał się z ogromnym pozytywnym odzewem, co nas szczególnie nie dziwi. Nie dziwi nas również, że to właśnie Janusz Christa zaoferował redakcji kontynuację tej historii. Stara miłość nie rdzewieje - jednym z pierwszych komiksów, jakie narysował, a raczej przerysował będąc jeszcze dzieckiem, był właśnie "Tarzan król dżungli".

Przed "Nową Wsią" Christa miał już na koncie komiksy realistyczne: "Opowieść o Armstrongu" oraz "Skarby starego zamczyska". Choć trudno w to dzisiaj uwierzyć, radził sobie wtedy znacznie lepiej w kresce realistycznej niż groteskowej. Jego rysunki musiały spodobać się redakcji. Sześć tygodni później, 1 czerwca 1958 roku ukazał się pierwszy odcinek komiksu "Korak - syn Tarzana", poprzedzony huczną zapowiedzią.

Nowa Wieś nr 21/1958

Redakcja nigdy nie podpisała autorów komiksu, więc nie wiadomo czy scenariusz napisał sam Christa i jak wyglądała kwestia praw do postaci stworzonych przez Edgara Rice'a Burroughsa. Dwa tygodnie po ostatnim, 14. odcinku "Koraka" w innej gazecie rozpoczął się druk "Niezwykłych przygód Kajtka-Majtka". Stały etat, jaki Christa otrzymał w "Wieczorze Wybrzeża", był zapewne powodem zakończenia wakacyjnej współpracy z "Nową Wsią".

"Korak..." został przedrukowany tylko raz, w albumie "Kajtek, Koko i inni". Egmont prawdopodobnie odtwarzał go z kopii gazetowych, przez co rysunek pozbawiony został detali oraz szarości, nałożonych pędzlem w dwóch pierwszych odcinkach. Druk w "Nowej Wsi" też daleki był od ideału, jednak precyzyjna kreska autora była tam znacznie lepiej widoczna.

Nowa Wieś nr 22/1958

Ciekawą cechą tego komiksu jest zupełny brak dymków. Nie musi to jednak oznaczać, że redakcja nie zgodziła się na stuprocentowo komiksową formę. Były to już czasy "Przygody", poza tym dymki pojawiły się w poprzedniej publikacji "Nowej Wsi". Wydaje się, że taką decyzję mógł podjąć Christa, który nie wyobrażał sobie, żeby komiks z uniwersum Tarzana wyglądał inaczej. Brak dymków był standardem w tej serii, odkąd Hal Foster zaczął rysować stripy w roku 1929. Manierę tę przejął od niego Burne Hogarth w 1937.


Rys. Hal Foster (Little by Little/hales)	Rys. Burne Hogarth (Wikipedia)

Christa nie miał raczej dostępu do amerykańskich gazet, natomiast z pewnością pilnie śledził polskie pisemka komiksowe. Oryginalne stripy Fostera i Hogartha publikowano w Polsce zarówno przed wojną (tygodniki "Tarzan" i "Wędrowiec"), jak i tuż po niej ("Nowy Świat Przygód", 1946). Bezdymkową techniką posługiwał się też w swoich "Tarzanach" Jerzy Nowicki - mistrz Christy z przedwojennego "Świata Przygód".


Wędrowiec, 1938 (Tytus de ZOO)	Nowy Świat Przygód, 1946 (Tytus de ZOO)

Być może ta krótka historyjka polskiego rysownika była pierwszym na świecie komiksem o Koraku - synu Tarzana. Ale nie ostatnim. Wkrótce komiks doczekał się "kontynuacji" za oceanem. W latach 1964-72 wydawnictwo Gold Key opublikowało 45 zeszytów z przygodami Koraka, po czym serię przejęło DC Comics i wydało dalszych 21. Gazetową wersję autorstwa Russa Manninga przeczytacie na stronie ERBzine, a w przedwczorajszym poście znajdziecie polsko-amerykański mash-up Hegemona, inspirowany okładkami Joe Kuberta.


Nr 1/1964, Gold Key	Nr 1/1972, DC

Okładki #3. Marzan Annual

2011-11-30T07:00:00.001+01:00

W trzeciej odsłonie akcji "Zróbmy sobie okładki" postanowiliśmy dołożyć swoje trzy grosze. Nasze dzisiejsze propozycje to: Marzan w stylu Johna Buscemy, Korak w kolorach DC, kryzysowa okładka z lat 80-tych, stare-nowe pisemko z kryminałkami, komiks na motywach gry (a nie odwrotnie), a na koniec klasyka, czyli jeszcze jedno podejście do "Złotego pucharu".

Hegemon	Hegemon	Kapral

Hegemon	Kapral

Hegemon

Od spółki Arek Florek & Son znów dostaliśmy kilkanaście okładek. Tym razem tematem przewodnim są stare polskie seriale. Forma prezentacji jest trochę niestandardowa, bo panowie Florkowie wrzucili na YouTube'a całą swoją kolekcję, liczącą już ponad 30 rysunków. Zapraszamy na filmik i jak zwykle czekamy na Wasze maile z konkurencyjnymi pomysłami.

Do trzech razy sztuka

2011-11-28T07:18:00.003+01:00

Taki oto komiks pojawił się wczoraj na blogu Anonimowego Grzybiarza vel Jana Sławińskiego. Wygląda znajomo? I słusznie. Jest to już trzecie podejście do scenariusza pt. "Jako i Tako". Pierwszym rysownikiem Grzybiarza był Norbert "Rybb" Rybarczyk (nie dokończył projektu), drugim, a właściwie drugą - Ewelina "Komixiara" Goniwiecha. Najnowszą wersję wykonał Paweł Grześków, którego znamy ze świetnej grafiki w "Antologii memoria Janusza Christy" oraz z okładki "Kajtek i Koko: 30 mrocznych dni" (już zapowiada następną, a my zacieramy ręce).

Smacznego

2011-11-26T08:01:00.001+01:00

Najnowszy tom Egmontu z serii "Kajtek i Koko" pt. "Opowieści Koka" jest już w sprzedaży. Na dowód pokazujemy fotografię. Cena teoretycznie wynosi 59,99 zł, ale nawet Empik sprzedaje go taniej. To tyle jeśli chodzi o real, teraz wieści z wirtualu:

Imperium Gier (serwis Wirtualnej Polski) zaprezentowało galerię "Legendarne polskie przygodówki", a w niej pamiętnego "Kajka i Kokosza" z roku 1995.
Ludzie z Kwejka wygrzebali na naszym blogu zdjęcie tramwaju z napisem "Wiwat krwawy Hegemon". Fotka szybko rozeszła się po facebooku, wzbudzając ogólną wesołość.
Miesiąc temu firma Diamante Wear zapowiadała nowe koszulki Back2Oldschool z Kajkiem i Kokoszem. I oto są. Uwaga, cena jest mało oldskulowa.
Ośrodek Ekwos w Grębiszewie pod Warszawą organizuje zabawę sylwestrową w stylu lat 80-tych. W menu znaleźć można typowe dla tamtych czasów potrawy, jak choćby Koło Fortuny czy... Kajko i Kokosz. Życzymy smacznego.
Natomiast urocza smażalnia "Miluś" w Krynicy Morskiej serwuje przysmaki kuchni chińskiej i wiejskiej. Przewidziana jest też strawa duchowa: dancingi, koncerty disco polo oraz cymbergaj.
Tę samą sympatyczną nazwę "Miluś" nosi również komis dziecięcy w Gdyni i Centrum Edukacji i Turystyki (nie wiadomo gdzie). Ale to nie Christa wymyślił smocze imię. Już w roku 1891 Maria Konopnicka wydała książeczkę dla dzieci "Filuś, Miluś i Kizia: wesołe kotki", a w roku 1909 gazetka "Przyjaciel dzieci" drukowała komiks "Miluś i Buruś".
Pamiętacie Kokosza płatnerza? Teraz namierzyliśmy kuśnierza. W samą porę, bo firma Kokosz-Ed z Nowego Targu produkuje kożuchy. A tu zima za pasem...

Okładki #2. Szklana pułapka

2011-11-24T07:16:00.006+01:00

Akcja wymyślania okładek do nieistniejących komiksów Christy rozkręca się w niezwykłym tempie. Tym razem w ciągu trzech dni dostaliśmy ponad 20 rysunków (poprzednią partię znajdziecie tutaj). Arkadiusz Florek przysłał nam aż 18 filmowo-serialowo-powieściowych żartów, wykonanych wspólnie z synem Piotrem. Z braku miejsca prezentujemy tylko cztery. Natomiast nasz stały czytelnik Piotr (nie Florek) zaproponował dwa kolaże wsobne, czyli kajkoszowo-kajkoszowe.

Dopisali też komiksiarze, w tej edycji reprezentowani przez Pawła Grześków (mash-up z "30 dni nocy") i Tomka Kleszcza (znów podejście do Tytusa, rysownik zapowiada kolejne prace). Jednak największą niespodziankę zrobił nam Arek Salamoński, przysyłając trzy niewykorzystane przez Egmont okładki "Wojów Mirmiła" z roku 2003. Jeśli potraficie zrobić coś ładniejszego, śmieszniejszego albo dziwniejszego, czekamy na maile. I zapraszamy do galerii.

Arkadiusz i Piotr Florek	Arkadiusz i Piotr Florek	Arkadiusz i Piotr Florek

Arkadiusz i Piotr Florek	Paweł Grześków	Piotr (nasz stały czytelnik)

Piotr (nasz stały czytelnik)	Tomasz Kleszcz

Arkadiusz Salamoński - okładki niewykorzystane przez Egmont (2003)

Aparat profesora Mixtura i tajemnicze litery

2011-11-22T07:29:00.005+01:00

Czy zwróciliście kiedyś uwagę na nietypowy dla Christy krój liter w "Kursie na półwysep Jork"? Ja zwróciłem i sprawa ta od dawna nie dawała mi spokoju. Ostatnio, pisząc tekst o "Gucku i Rochu" z serii "2w1", porównałem wszystkie wydania tego komiksu. Zauważyłem, że napisy w dymkach nie są sztywno połączone z rysunkami - w wydaniu albumowym są poprzesuwane w stosunku do tych z "Relaxu". Ten pozornie nieistotny detal naprowadził mnie na trop, który rzucił zupełnie nowe światło na tę sprawę.


Relax nr 26, 1979	KAW 1983

Takie przesunięcie dymków mogło powstać, gdyby dialogi wpisane były nie na planszy, ale na osobnych kartkach, lub na... kalce technicznej i trzeba je było wpasowywać, za każdym razem trochę inaczej. Sprawdziłem zdjęcia z wystawy w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi i moje przypuszczenia potwierdziły się. O ile oryginał "Tajemniczego rejsu" niczym się nie różni od wersji albumowej, to plansza "Kursu na półwysep Jork" ma kompletnie puste dymki! No, niezupełnie puste, ale o tym za chwilę.


Foto: Gildia	Foto: Andman/Polter

Bogdan Ruksztełło-Kowalewski z gdańskiej Pracowni Komiksowej udostępnił nam zdjęcia kilku oryginalnych plansz "Kursu...". Moje przeczucie się potwierdziło. Okazało się, że teksty napisane są na przyklejonych kawałkach kalki technicznej - zupełnie tak samo, jak w "Urodzinach Milusia", które już wcześniej poddaliśmy drobiazgowym badaniom. Przy okazji natknęliśmy się na napis "Kurs na Jork" i nie jest to jednorazowa pomyłka, ale konsekwentnie powtarzany przez Christę tytuł.

"Kurs na półwysep Jork" str. 20

Pod kalką dostrzec można ślady ołówka, niedokładnie (na szczęście) wymazane gumką. Przepuściliśmy plansze przez aparat profesora Mixtura i naszym oczom ukazały się pierwotne wersje tekstów, wpisane typową, kwadratową czcionką Christy. Słowa różnią się nieco od wersji ostatecznych. Na pierwszym z poniższych kadrów wyraz "krateru" zamieniono na "wulkanu", a na drugim dodano w didaskaliach wyraz "gabinetu". Wygląda to na typowe poprawki redakcyjne.


"Kurs na półwysep Jork" str. 13

Znalazła się też plansza, z której całkiem poodpadały kawałki kalki. Już węszyliśmy sensację, ale aparat profesora Mixtura ujawnił na niej tylko jedną zmianę tekstu, i to kosmetyczną. Słowo "wyrzucono" zmienione zostało na "wrzucono", a wykrzyknik na kropkę.


"Kurs na półwysep Jork" str. 27

Nasuwa się zatem pytanie: kto dopisał na kalce nowe dymki? Szczerze mówiąc, nigdy nie wierzyłem, że Christa zmienił charakter pisma specjalnie do drugiej części "Gucka i Rocha". Czyżby więc jakiś inny rysownik współpracujący z "Relaxem"? Zacząłem przeglądać numery magazynu w poszukiwaniu "guckowej" czcionki - bardzo łatwo ją rozpoznać po nietypowej, trójkątnej literze "A".

Ku mojemu zdumieniu, natrafiłem na kilkadziesiąt (!) komiksów, w których teksty pisane były tą samą ręką. Można je znaleźć w niemal każdym numerze "Relaxu", od #2 do #31. Czcionkę tę mają np. wszystkie komiksy Witolda Parzydły, m.in. z cyklu "Opowieści nie z tej ziemi".

"Opowieści nie z tej ziemi", Relax nr 15, rys. Witold Parzydło

Jednak to nie Parzydło jest autorem tajemniczych literek. Jego własne liternictwo było znacznie bardziej ekspresyjne (miałem napisać "niechlujne", ale ugryzłem się w klawiaturę), co widać w autorskim albumiku "Harley story". Być może dlatego redakcja "Relaxu" przydzieliła mu kaligrafa.

"Harley story", rys. Witold Parzydło

Nasz anonimowy liternik wpisywał też polskie teksty w zagranicznych komiksach przedrukowanych w "Relaksie" (ktoś musiał to robić). Tak było w węgierskiej "Świątyni słońca" i "Akcji Labirynt", a także w belgijskim... "Thorgalu". Niestety, Grzegorza Rosińskiego również musiałem wykluczyć z kręgu podejrzanych, choć z żalem, bo duet Christa/Rosiński to byłaby naprawdę ciekawa kooperacja.


"Akcja labirynt", Relax nr 10 rys. Erno Zorad	"Thorgal", Relax nr 19 rys. Grzegorz Rosiński

Kolejnym komiksem z "guckową" czcionką był epizod "Tam gdzie słońce zachodzi seledynowo", narysowany przez Waldemara Andrzejewskiego. Tu sprawa jest jeszcze ciekawsza, bo – jak przypomniał mi Kapral – komiks ten przedrukowany został kilka lat później w zbiorze "Bambi", ale już z innym liternictwem. Oryginalna jest prawdopodobnie ta druga wersja, z "Bambi", gdzie czcionka znacznie bardziej pasuje do rysunków. Dlaczego zatem dymki w "Relaksie" zostały podmienione? Kapral twierdzi, że ze względu na błędy stylistyczne w autorskiej wersji, o czym świadczyć ma ogromna ilość zmian w tekście. Tak dalece posunięta korekta może dziwić, bo scenarzystą u Andrzejewskiego i w "Opowieściach nie z tej ziemi" Parzydły był uznany pisarz Stefan Weinfeld. Czyżby z tego samego powodu redakcja "Relaksu" ingerowała w komiksy Christy? Wydaje się to bardzo możliwe.


Relax nr 11	"Bambi"

Przeszukując archiwalne egzemplarze "Relaxu" nie udało się niestety ustalić nazwiska tajemniczego liternika. Pytaliśmy ekspertów, a nawet rysowników współpracujących z magazynem (również Tadeusza Baranowskiego, który zajmował się szatą graficzną w pierwszych numerach), niestety nikt już tego nie pamięta. Pojawiły się wprawdzie mgliste wspomnienia o dwóch nazwiskach, ale są to ślady niezweryfikowane.

Postanowiłem więc szukać dalej i przejrzałem wszystkie komiksy KAW-u z tamtych czasów. I tu niespodzianka! W tłumaczonym z niemieckiego albumie "Ludzie i potwory" Polcha, Górnego i Mostowicza (oddany do druku w roku 1980) odnalazłem bardzo podobną czcionkę. Okazało się, że Bogusław Polch dobrze pamięta tę sytuację, a zwłaszcza swoje oburzenie na fatalną kaligrafię. Twierdzi też, że była to pierwsza praca tego liternika. Nie mógł to więc być ten sam człowiek, który pracował dla "Relaxu" od roku 1976.


"Ludzie i potwory"	"Łaźnia"

Zabawiłem się w grafologa i jeszcze raz porównałem "Gucka i Rocha" z krótkimi epizodami "Kajka i Kokosza". Okazało się, że czcionka w tych komiksach jest wprawdzie podobna, ale nie identyczna - ta druga jest znacznie mniej staranna. W obu wariantach użyto charakterystycznych liter: "A" z ukośną poprzeczką i "G" z nóżką. Natomiast różnice najlepiej widać w literze "U" (w pierwszym wariancie z nóżką) oraz "P", "R", "E", "B", "D" (w drugim wariancie z wyraźnie wystającymi szeryfami).

Wariant 1: "Kurs na półwysep Jork" (ok. 1978)

Wariant 2a (kursywa): "Ludzie i potwory" (ok. 1979-1980)

Wariant 2b: "Urodziny Milusia" i inne (ok. 1979-1980)

Musiało być zatem dwóch literników, o dziwnie podobnym charakterze pisma (rodzina?):

Pierwszy (ten lepszy) pracował dla "Relaxu" od samego początku, czyli od roku 1976, i ma na koncie kilkadziesiąt komiksów. Ostatnim komiksem, do którego wpisał teksty, był "Kurs na półwysep Jork", narysowany w 1978.
Drugi zaczął pracę około roku 1979 i próbował naśladować pierwszego. Wpisał dymki w "Ludziach i potworach", które zostały narysowane w 1978 (nr prod. I-5/220/80) oraz w kajkoszowych szortach, które powstały w 1979, a miały się ukazać w 32 numerze "Relaxu" około roku 1981.

Jeżeli macie jakiekolwiek informacje o tych dwóch anonimowych współpracownikach KAW-u, koniecznie dajcie nam znać. Musimy ich przecież wpisać do bibliografii, a poza tym zwyczajnie chcielibyśmy wiedzieć kim byli.

Okładki #1. Londyński kryminał

2011-11-21T07:20:00.057+01:00

Na pierwsze fikcyjne okładki czekaliśmy zaledwie kilka godzin. Najszybszy był Maciej Jasiński, który zgłosił swoją propozycję przez facebooka. Jest to okładka komiksu "Kajko i Kokosz: Magia i kamień", narysowana przez Łukasza Ciaciucha. Kolejne dwie pt. "Kapitan Żbik: Londyński kryminał" (rewelacja) i "Kajko i Kokosz: Klechdy dzielnych wojów" (nawiązujący do pierwszych odcinków "Złotego pucharu") przysłał nam Arek z Gdyni. Kilkanaście (!!!) okładek dostaliśmy od Łukasza "Bofzina" Kucińskiego - trzy z nich trafiają do naszej galerii.

A dziś rano znaleźliśmy na blogu Piotra Nowackiego mash-up Kajtka i Koka z Tytusem! Kto następny?

Arek z Gdyni	Arek z Gdyni	Łukasz Ciaciuch

Piotr Nowacki

Łukasz Kuciński	Łukasz Kuciński	Łukasz Kuciński

EDIT: Łukasz Kuciński wrzucił na YouTube'a wszystkie swoje okładki w formie filmiku.

Premiera za dwa tygodnie

2011-11-19T19:47:00.005+01:00

Niedawno pokazywaliśmy gazetkową wersję komputerowej przygodówki "Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika", a teraz już wiemy jak będzie wyglądała okładka wersji pudełkowej. Zapowiedź pojawiła się na stronie wydawnictwa Cenega. Sugerowana cena to 39,99 zł (w przedsprzedaży o 5 zł taniej). Gra ma się ukazać 2 grudnia, natomiast Empik zapowiada premierę na 29 listopada.

Pozostałe nowości z mijającego tygodnia:

Jacek Sobczyński z Dziennika Zachodniego zastanawia się "Czy warto zagrać?". Chodzi oczywiście o "Twierdzę Czarnoksiężnika". Na odpowiedź nie trzeba będzie długo czekać.
W listopadowej edycji Listy Przebojów Komiksowych nowy "Kajtek i Koko: Profesor Kosmosik" wylądował dopiero na miejscu 7. Nieźle jak na reedycję, ale słabo w porównaniu z reedycją "Asteriksa i Kleopatry", która zajęła miejsce 2.
"Thorgal zdradzony i Bond za Bondem" oraz "Zemsta Wikinga i inkaski skarb w Niedzicy" to tytuły recenzji Relaxów #23-23, a w nich dwa ostatnie odcinki "Tajemniczego rejsu".
Arkadiusz Salamoński udostępnił dziś całą galerię zdjęć ze spotkania z Januszem Christą, jakie odbyło się 8 czerwca 2005 roku w jednej z gdańskich szkół.

Zróbmy sobie okładki

2011-11-18T07:45:00.014+01:00

Dwa miesiące temu chcieliśmy Was namówić do tworzenia nieistniejących okładek "Kajka i Kokosza". Zabawa wydała nam się niezła, ale do tej pory nie dostaliśmy ani jednej pracy. A może po prostu nie wiecie jak się do tej roboty zabrać? Jeśli tak, to chętnie podsuniemy Wam kilka pomysłów, tricków i typowych metod, od lat stosowanych na Zachodzie. Za przykład posłuży nam "Tintin", bo materiał poglądowy jest tu bardzo bogaty, a fani niezwykle aktywni.

METODA 1
Bierzemy autentyczną okładkę Mistrza i stawiamy kamerę z drugiej strony. Zamiast kamery możemy użyć aparatu rentgenowskiego.


Hergé	Carlos Rubio	Shinta (szpital w Nancy)

W niektórych przypadkach wystarczy zmienić kolor, żeby efekt był równie ciekawy.


Hergé	20/100

METODA 2
Bierzemy komiks Mistrza i próbujemy sobie wyobrazić, że coś poszło nie tak.



Plakat	Pocztówka	Gordon Zola (więcej okładek)

METODA 3
Podnosimy poprzeczkę. Bierzemy aż dwie okładki Mistrza i robimy z nich mash-up. Tytuły też możemy połączyć, albo pożyczyć skądinąd.

	+		=
Hergé	Hergé			20/100

METODA 4
Znów robimy mash-up, ale tym razem z okładką konkurencyjnej serii komiksowej. Tytuł również pożyczamy skądinąd.

	+		=
Hergé	André Juillard, "Blake et Mortimer"			Adesso

METODA 5
Kiedy już skończą nam się okładki albumów, bierzemy na warsztat inne ilustracje Mistrza, nawet jeśli niespecjalnie pasują. Tzn. zwłaszcza kiedy nie pasują.


Journal de Tintin #15/1948	Bispro (więcej okładek)

METODA 6
Robimy crossover z czymkolwiek, byle nie z własną serią komiksową (w końcu chodzi o hołd dla Mistrza, a nie o autopromocję). Tu już możemy powoli zacząć odchodzić od oryginalnego stylu.


Yves Rodier	Murray Groat (więcej okładek)	Dan Hipp (więcej okładek)

METODA 7
Próbujemy sami coś narysować, ale dla niepoznaki w stylu zupełnie innego artysty. To może być Mike Mignola, Pablo Picasso albo Hieronim Bosch.


Rob Davis	"Nous Tintin" (więcej okładek)	Nicole Claveoux

Ostatecznie zawsze można pójść na łatwiznę i narysować po swojemu.


Grzegorz Rosiński & Adesso	Enki Bilal	Roy Lichtenstein

To tylko wierzchołek góry lodowej. Jeśli zabawa Wam się spodobała i ciekawi jesteście co jeszcze można wymyślić, koniecznie przeszukajcie strony Adesso, Tintin est vivant! (uwaga na portfolio "Nous Tintin") i Objectif Tintin, zobaczcie prace takich twórców jak Joost Veerkamp, Bispro, Gordon Zola i Stéphane Rosse, a wreszcie zajrzyjcie na io9, Zakstudio i oczywiście na DeviantArt. Jest tego mnóstwo, bo przecież cały świat kocha Hergé'a.

TERAZ POLSKA
Tymczasem my, Polacy, kochamy naszego Christę inaczej - po cichu, bez afiszowania się. Przetrząsnęliśmy archiwa i znaleźliśmy zaledwie trzy fikcyjne okładki "Kajka i Kokosza" ("Gwiezdne wrota" to w zasadzie prawdziwa okładka, choć nie oryginalna). Całą trójkę prezentujemy poniżej, w kolejności chronologicznej. Jakub Rebelka postawił na wersję pesymistyczną, Rysiek Jałowy na crossover, a Piotr Kaczmarek na sequel.


Jakub Rebelka (więcej)	Ryszard Jałowy (więcej)	Piotr Kaczmarek (więcej)

Żeby nie wyjść na dekowników, my także spróbowaliśmy swoich sił, chociaż w ogóle nie umiemy rysować. Mash-up wykonaliśmy za pomocą skanera i darmowego programu Paint.NET (obsługuje warstwy i jest bardzo prosty w obsłudze). Naprawdę nietrudno będzie zrobić coś lepszego.

Na plasterki!!!

Ponawiamy więc apel: DO BOJU! Bierzcie na warsztat "Kajka i Kokosza", "Kajtka i Koka", "Gucka i Rocha", a nawet programy teatralne. Jeśli nie pamiętacie jak wyglądają oryginalne okładki, zajrzyjcie tutaj - są wszystkie. Logo "Kajka i Kokosza" znajdziecie na stronie Quki, a do tytułów możecie użyć np. darmowej czcionki Ballpark Weiner. Życzymy dobrych pomysłów i jeszcze lepszej zabawy. A teraz czekamy na Wasze rysunki, wycinanki, kolaże i fotoszopy. Miejsce już przygotowane.

Uwaga: tematy obsceniczne i polityczne odpadają. Takich prac nie będziemy publikować, ale oczywiście możecie je przysyłać :)

Przyśmiewki o nałogach

2011-11-16T07:16:00.082+01:00

Chociaż Janusz Christa rysował głównie z myślą o młodych czytelnikach, to w jego dorobku jest też kilka prac adresowanych do dorosłych. Należą do nich żarty rysunkowe z serii "Przyśmiewki o nałogach". Na początku kwietnia 1964, między "Krainą baśni" a "Pitekantropem", Wieczór Wybrzeża opublikował cztery odcinki. W dwóch pierwszych autor szczegółowo omówił objawy i skutki alkoholizmu, kolejne dwa dotyczyły uzależnienia od nikotyny. Ostatni, piąty odcinek, zatytułowany krótko "O nałogach", ukazał się trzy miesiące później. Nie posiadał już numeracji, a traktował m.in. o notorycznych telemaniakach, karciarzach, totolotkowcach i kawoszach (że wymienię tylko te najmniej rozrywkowe przypadki).

Do ciekawej, fiszkowo-komiksowej formy "Prześmiewek" Christa powrócił kilkanaście lat później w "Relaksie", a konkretnie w historyjkach "Dżdżownica" i "Coś z ryb". W Magazynie Opowieści Rysunkowych ukazała się też seria dowcipów "Palacze", ale były to zupełnie nowe gagi. Tylko jeden pomysł z palaczem-krótkowidzem Christa poddał typowemu dla siebie recyklingowi.

"Przyśmiewki o nałogach" odc.3 (1964)	"Dżdżownica" (Relax 1977)

"Przyśmiewki o nałogach" odc.4 (1964)	"Palacze" (Relax 1977)

Orły Mirmiła

2011-11-14T07:27:00.003+01:00

Jeśli podobały Wam się artykuły "Za siedmioma górami" i "Na Trygława i Swaroga!!!", na pewno chętnie przeczytacie o jeszcze jednym odkryciu Naszego Stałego Czytelnika Piotra.

* * *

Latem 1974 roku Polacy oszaleli na punkcie piłki nożnej. Takich sukcesów nasza reprezentacja nie odnosiła nigdy wcześniej i niestety nigdy później. Zaczęło się rok wcześniej, w październiku 1973, kiedy Orły Górskiego wywalczyły na Wembley historyczny remis z Anglią. Dzięki temu awansowaliśmy do Mistrzostw Świata w RFN, na których zajęliśmy 3. miejsce po meczu z Brazylią 6 lipca 1974.

Tematyka piłkarskiej rywalizacji natychmiast zagościła również na paskach "Kajka i Kokosza". 24 lipca 1974 w Wieczorze Wybrzeża zaczęła się ukazywać seria "Woje Mirmiła" i chyba już nie trzeba więcej wyjaśniać. Jak to u Christy, wszystko przedstawione tu zostało w krzywym zwierciadle. Duch fair play szybko uleciał, ustępując miejsca zwykłej bijatyce, po której Mirmił utracił połowę księstwa. Ja jednak nie będę się zajmował fabułą, tylko sprawdzę, czy na meczu z Omsami nie pojawiła się jakaś znana sportowa postać. Skoro Łamignatowi udało się znaleźć prezenterów TVP - Bohdana Tomaszewskiego i Irenę Dziedzic, może i mnie szczęście dopisze?

Nie będę Was dłużej trzymał w niepewności. Tą osobą jest Jacek Gmoch – uzdolniony piłkarz, trener oraz selekcjoner reprezentacji. Pojawia się on w "Wojach Mirmiła" (ale nie tylko tam, o czym za chwilę) najpierw jako znachor wodza Warma, a potem jako sędzia drużyny Omsów. Na zdjęciach z tego okresu Jacek Gmoch jest bardzo podobny do postaci z komiksu, zwłaszcza jego charakterystyczna szczęka.

Zwróćcie też uwagę na biały strój Znachora (i białą koszulkę Gmocha z czasów Legii) oraz na zawieszony na jego szyi mały róg albo kieł (gwizdek sportowy?), który nosi już od pierwszej sceny - zanim jeszcze Kajko i Kokosz spotkali się z Warmem i ustalili rozegranie meczu.

Znalazłem też ciekawą informację o końcu kariery sportowej Jacka Gmocha.

"Karierę zawodniczą zakończył 17.08.1968 r. na meczu oglądanym przez 30000 widzów Kadra - Express. [...] Reprezentację Expresu prowadził trener Górski. Selekcjonerem Reprezentacji Polski był trener Koncewicz. Na początku spotkania bramkarz Marian Szeja niefortunną interwencją złamał nogę Jacka Gmocha. Było to wielostopniowe złamanie, przedwcześnie kończące karierę utalentowanego zawodnika."

Jak to się ma do fabuły komiksu? Znachor, chcąc uwolnić Warma od podagry, sam padł ofiarą choroby. Z powodu bólu nogi nie mógł wystąpić w meczu jako zawodnik, podobnie jak Gmoch po złamaniu. Na kolejnych kadrach w komiksie noga Znachora owinięta jest bandażem, wyglądającym jak gips.

Będąc asystentem trenera Kazimierza Górskiego (1971-1974), Jacek Gmoch wsławił się jako twórca tzw. "banku informacji". Spędzał całe godziny przed jednym z nielicznych w Polsce magnetowidów, analizując mecze potencjalnych przeciwników naszej reprezentacji i próbując opisać ich silne oraz słabe strony za pomocą matematycznych zależności. "Bank informacji" był techniką pionierską na skalę światową i jedną z najpilniej strzeżonych tajemnic państwowych. Z czym to się wam kojarzy? Oczywiście ze sceną z "Wielkiego Turnieju" (1976), gdy Kapral wzywa w czasie meczu asystenta. Mam nadzieję, że zbójcerz "Bank Informacji" także i Wam kogoś przypomina...

Piotr

2w1: Borostwory w opałach

2011-11-12T08:37:00.003+01:00

"W krainie borostworów" to pierwsza przygoda Kajka i Kokosza, jaką Janusz Christa narysował po definitywnym rozstaniu ze "Światem Młodych". Komiks powstał na przełomie lat 1984/85. KAW oddał go do druku natychmiast, ale wydał dopiero w roku 1987. Na szczęście czytelnicy w ciągu tych dwóch lat nie byli całkowicie odcięci od twórczości Christy. Przez ten czas ukazały się dwa zaległe epizody w "Fortunie Amelii" (1986) oraz przedruki z Wieczoru Wybrzeża - "Złoty puchar" i "Szranki i Konkury" (1985).

"Borostwory" zostały wydane na przyzwoitym papierze i jako jedyne w ofercie KAW-u był klejone, a nie zszywane. Gdyby okładkę wydrukowano na lepszym papierze, edycję można by uznać za niemal ekskluzywną, oczywiście jak na tamte czasy. Komiks podzielony był na sześć 8-stronicowych rozdziałów (podobnie jak "Gucek i Roch"). Choćby z tego powodu trzeba się zastanowić, czy na pewno rysowany był z myślą o albumie. A może miał być opublikowany w odcinkach w jakimś magazynie?

Podobno Adam Kołodziejczyk - redaktor z KAW-u, wydawca komiksów Christy i jego dobry znajomy, próbował w połowie lat 80-tych wskrzesić "Relax". Jak wiemy, skończyło się na trzech zbiorkach (1986-88), zawierających m.in. cztery krótkie epizody "Kajka i Kokosza" z roku 1979. Komiksy Christy były prawdopodobnie ostatnimi pozostałościami po starym "Relaksie"; większość niewykorzystanych w magazynie prac zdążyła się ukazać w antologiach z lat 1982-83: "Ogień nad tajgą" i "Diamentowa rzeka". Z braku innego materiału, do nowych antologii Kołodziejczyk dołożył - obok kajkoszowych epizodów - nowe prace, m.in. "Wielkie wyprawy" Kasprzaka i "Fortunę Amelii" Wróblewskiego, narysowane w latach 1984-85 (daty wpisane odręcznie przez rysowników). Komiksy te składały się z kilkustronicowych, ponumerowanych odcinków, a zatem powstały z myślą o publikacji w magazynie, a nie w albumie. Ktoś je musiał zamówić i wszystko wskazuje na to, że był to właśnie red. Kołodziejczyk. Za hipotezą magazynu-widma przemawiają również inne komiksy Wróblewskiego z tego okresu: "Skradziony skarb" (1984) i "Figurki z Tilos" (1985) - one także podzielone są na odcinki. Założę się, że i "Borostwory" miały być częścią tego samego projektu "Relax Bis".

W porównaniu z poprzednimi tomami, Christa wydłużył komiks z 40 do 48 stron. Efekt ten uzyskał "rozrzedzając" akcję, tzn. rozmieszczając rysunki w trzech, a nie jak dotychczas w czterech rzędach na stronie. Średnia ilość kadrów spadła więc z 10 do 7 na planszę. Jak łatwo obliczyć, cały komiks zmieściłby się zaledwie na 32 stronach w starym układzie. Dla czytelników wzrost objętości był zatem pozorny, ale dla rysownika całkiem realny. Rozliczał się on bowiem z wydawnictwem za stronę, a nie za rysunek, więc tym razem za mniejszy wkład pracy otrzymał wyższe honorarium (po raz pierwszy Christa zastosował ten chwyt w historyjkach o Milusiu).

Drugie wydanie "Borostworów" różniło się jedynie brakiem grzbietu (zeszyt był zszywany a nie klejony) i jeszcze jednym "drobiazgiem". Pracownikom KAW-u udało się zgubić oryginał okładki i zaledwie rok od pierwszego wydania do druku trzeba było wykorzystać kopię. Stratę tę widać najlepiej w najnowszej edycji Egmontu, w której komputerowy kolor jest szczególnie rażący.

Na wystawie prac Christy, która towarzyszyła tegorocznemu MFKiG w Łodzi, można było zobaczyć sporo szkiców z borostworami. Christa bardzo starannie przygotował się do tego komiksu, tworząc całe uniwersum nowych postaci. Może zatem dziwić fakt, że całą tę historię zamknął zaledwie w jednym, krótkim albumie. Faktem jest, że istnieją jakieś nieznane rysunki, które nie ujrzały na razie światła dziennego, a nawet niezrealizowany projekt puzzli z 1991 roku. A jeśli nie miały to być puzzle, tylko okładka drugiej części? Szczerze mówiąc, nie bardzo wierzę, żeby Christa planował powrót do krainy borostworów, ale miło jest wyobrazić sobie jeszcze jeden album z Kajkiem i Kokoszem.



Eksponaty z wystawy w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. Foto: Andman/Polter

Jedną z wystawionych w Łodzi prac był projekt tytułowej winietki. Napis brzmi "Wśród borostworów" i zdaje się, że pierwotnie tak miała się ta historia nazywać. Jej dodatkowy epizod pojawił się w kalendarzu na rok 1988. Na podstawie komiksu w roku 1994 ukazała się komputerowa gra przygodowa, rozwijająca w dość swobodny sposób fabułę opowieści. Cztery lata później pojawiła się kolejna gra, tym razem dla najmłodszych. Towarzyszył jej komiks "W krainie borostworów" w wersji multimedialnej i było to chyba pierwsze tego typu wydawnictwo w Polsce. Obie gry miały kilka wersji edytorskich, o których na pewno kiedyś napiszemy.

Kolejny pełnometrażowy komiks o Kajku i Kokoszu - "Mirmił w opałach" powstał dopiero cztery lata później (1988/89). W międzyczasie Christa narysował dwa kalendarze na lata 1987 i 1988 oraz całą serię puzzli. Oczekiwanie na nowy komiks umiliły również epizody w zbiorach "Bambi" (1987) i "Wygnaniec" (1988), albumowe wydania "Wojów Mirmiła" (1987-88), "Tajemniczego rejsu" (1988) i "Śladem białego wilka" (1989, pierwszy album z serii "Kajtek i Koko") oraz reedycje wszystkich dotychczas wydanych komiksów Christy (1988-89).

"Mirmił..." ukazał się w roku 1990 nakładem warszawskiej Oficyny Literatów RÓJ Sp. z o.o. Był to już drugi "Kajko i Kokosz" - po rozszerzonej wersji "Zamachu na Milusia" (1989) - wydany przez tę spółkę. Chociaż PRL się skończył, KAW padł (a właściwie podzielił się na małe regionalne KAW-iki), a na rynek śmiało wkroczyły prywatne wydawnictwa, to pewne rzeczy się nie zmieniły. Tutaj pomostem między dwiema rzeczywistościami był... red. Adam Kołodziejczyk, wymieniony w stopce jako redaktor serii.

Jakość albumu była jeszcze gorsza niż za czasów KAW-u i chyba nie tylko mój egzemplarz komiksu jest tak beznadziejny. Nowy, samofinansujący się wydawca oszczędzał dosłownie na wszystkim: na papierze, na druku, a nawet na zszywkach. Porządna jest jedynie okładka, z tym, że jej niemal kwadratowy format tylko na pierwszy rzut oka przypomina poprzednie albumy. Fani musieli czekać aż 13 lat (!), żeby przeczytać tę historię wydaną w przyzwoity sposób.

Christa zresztą też był oszczędny. "Mirmił w opałach" posiada trzy rzędy kadrów na stronie (jak "W krainie borostworów"), czyli jego 46 stron to tylko około 31 regularnych plansz. Moim zdaniem w komiksie za dużo jest aluzji do rzeczywistości lat 80-tych, przez co historyjka zbyt różni się od poprzednich tomów "Kajka i Kokosza". Fabuła albumu mogłaby za to stać się (po małych przeróbkach) znakomitym scenariuszem dla kolejnych przygód Kajtka i Koka, czymś w rodzaju komiksowego odpowiednika filmów Barei. Czyżby historia zatoczyła koło i autor zapragnął powrotu do swoich starych bohaterów i bardziej aktualnej tematyki? Faktem jest, że kilka następnych lat spędził przygotowując albumowe reedycje przygód Kajtka i Koka, a nawet narysował nowy komiks "Polbida", rozgrywający się w Polsce czasów transformacji systemowej.


Janusz Christa z projektem okładki (kadr z filmu "Christa")	Pożegnanie z czytelnikami

Kto by pomyślał, że zmierzch socjalizmu w naszym kraju stanie się także końcem wspaniałej serii o Kajku i Kokoszu? Na ostatnim kadrze Christa postanowił w nietypowy i oryginalny sposób pożegnać się z czytelnikami i przy słowie "KONIEC" narysował machającego na pożegnanie ludzika, w którym Arkadiusz Florek - chyba słusznie - dopatrzył się wizerunku samego autora.

Gra gotowa!

2011-11-08T17:49:00.005+01:00

Wczoraj wydawnictwo Dagiel triumfalnie obwieściło zakończenie prac nad przygodówką "Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika".

Planowana początkowo jako produkcja gazetkowa, przekształciła się z czasem w pełnowymiarową grę przygodową. Gra podzielona została na 3 epizody. Całość wyda Cenega przed świętami, natomiast Egmont wypuści osobno każdy epizod w gazetkach. Tytuł całości: "Twierdza Czarnoksiężnika", tytuły epizodów: "Mirmiłowo Wielkie", "Podstęp Kaprala", "Rozprawa z Hodonem". Pierwszy numer pojawi się w kioskach i empikach 30 stycznia. W środku m.in. fabularyzowana solucja gry. W kolejnej części do akcji wkraczają Zbójcerze.

Okazuje się więc, że tytuł nie tyle się zmienił, co raczej rozdwoił. Bardzo miłym zaskoczeniem są też okładki, które prezentują się dużo lepiej, niż się spodziewaliśmy. Miejmy nadzieję, że zawartość będzie równie sympatyczna!

Wiwat krwawy Hegemon

2011-11-07T08:04:00.009+01:00

Niestety nie wiemy dokąd jedzie tramwaj z takim napisem, ale wiemy skąd - z pętli Nowy Bieżanów w Krakowie. Zdjęcie przysłał nam kolega dampflok, prywatnie pasjonat komiksu i transportu szynowego, a służbowo motorniczy w krakowskim MPK. To się nazywa fan!

A to się nazywa przegląd tygodnia:

Egmont przesunął premierę "Opowieści Koka" z 28 listopada na 5 grudnia.
Na YouTubie pojawił się unikalny materiał z MFK 2008. Jest to jedno z ostatnich nagrań Janusza Christy. Zostało ono wyemitowane na festiwalu zamiast wideokonferencji, która nie mogła się odbyć z powodu złego stanu zdrowia rysownika.
Portal Trójmiasto.pl opublikował ciekawy materiał filmowy pt. "Zobacz groby znanych mieszkańców Trójmiasta". Znalazła się w nim informacja o miejscu pochówku Janusza Christy na sopockim cmentarzu katolickim (oglądajcie od 04:55). Zdjęcie grobu rodziny Christa znajdziecie też w galerii.
Z komentarza pod postem dowiedzieliśmy się, że w Gościu Niedzielnym padło kilka ciepłych słów o twórczości Christy. Rzeczywiście, jest ich tylko kilka. Cały artykuł Szymona Babuchowskiego pt. "Komiks elitarny" znajdziecie tutaj.
Sebastian Chosiński dotarł do tych numerów Relaxu, w których z Christy zostały tylko "Gucki i Rochy". Najnowsze odcinki jego serii noszą tytuły: "Narodziny Thorgala i porwanie Kazimierza Deyny" (#19), "Kłopoty Thorgala i znikający nadajnik Jagi" (#20) oraz "Gandalf na kolanach i międzynarodówka terrorystyczna w akcji" (#21).

Nie tylko Tintin

2011-11-04T08:04:00.047+01:00

Dziś na ekrany kin wchodzi superprodukcja Stevena Spielberga i Petera Jacksona "Przygody Tintina". To dobra okazja, by przyjrzeć się współczesnym ekranizacjom klasycznych europejskich komiksów. Klasycznych, czyli starych jak "Kajtek i Koko". Zaczynamy oczywiście od Tintina, który doczekał się już siedmiu filmów (pierwsza wersja aktorska powstała w roku 1961). I choć komiks jest europejski, a konkretnie belgijski, to najnowsza kinowa adaptacja powstała w USA. Mimo upływu 80 lat od pierwszego komiksu i 35 od ostatniego, Tintin przeżywa drugą młodość.


Komiks	Film fab. 2011	Film fab. 1961

Walońska część Belgii ma "Tintina", a flamandzka - "Suske en Wiske". Seria ukazuje się nieprzerwanie od roku 1945 (ponad 250 albumów), chociaż jej twórca, Willy Vandersteen zmarł w roku 1990. W 2004 nakręcono film fabularny "De duistere diamant", a w 2009 pełnometrażową komputerową animację "Suske en Wiske & De Texas Rakkers", która niedawno leciała w TV Puls jako "Lucek i Luśka - strażnicy Teksasu" (polecamy znakomity trailer). Warto też odwiedzić polską stronę o serii, prowadzoną przez Bartka Kuczyńskiego, tu pozującego na tle własnego komiksu o Kajtku i Koku.


Komiks	Film fab. 2004	Film anim. 2009

Z Francuzami sprawa jest oczywista - oni po prostu mają René Goscinnego. Jego sztandarowa seria o Asteriksie, licząca już ponad 50 lat, doczekała się 11 filmów kinowych. Ciągle powstają nowe, kolejny właśnie jest w produkcji. Znamy je doskonale, przypomnę więc tylko, że najnowsze dwa to: animowany "Asteriks i wikingowie" (2006) oraz fabularny "Atseriks na olimpiadzie" (2008).


Komiks	Film anim. 2006	Film fab. 2008

Starszy od Asteriksa o kilkanaście lat Lucky Luke to też prawdziwy weteran francuskiej popkultury. Ponad 70 albumów, różni rysownicy, różni scenarzyści (na czele z mistrzem wśród mistrzów - René Goscinnym) i osiem filmów kinowych. Ostatnio nakręcono animację "Lucky Luke na Dzikim Zachodzie" (2007) i fabułę "Lucky Luke" (2009).


Komiks	Film anim. 2007	Film fab. 2009

Hiszpanie ukochali sobie serię "Mortadello i Filemon". To ich najbardziej kultowy komiks, znany również w Polce, ale tylko z dwóch albumów. Cały cykl jest oczywiście znacznie dłuższy, ukazuje się od 50 lat i przekroczył 150 tomów. W 2002 roku powstał film fabularny (zobaczcie trailer), któremu polski dystrybutor nadał idiotyczny tytuł "Liga najgłupszych dżentelmenów", a w 2008 jego kontynuacja "Liga najgłupszych dżentelmenów ratuje świat". W obu częściach wystąpił polski aktor Janusz Ziemniak.


Komiks	Film 2002	Film 2008

Swój kultowy komiks mają także Niemcy. Co ciekawe, jest to komiks NRD-owski. Być może niektórzy z Was pamiętają pisemko Mosaik, wciskane wszystkim dzieciom uczącym się niemieckiego. Gazetka wychodzi od roku 1976, a komiks "Die Abrefaxe" jest z nią związany tak samo mocno, jak "Tytus" ze Światem Młodych. I podobnie jak w "Tytusie", bohaterami jest trójka dzieciaków podróżujących w czasie i przestrzeni. Pełnometrażowa animacja "Abrafax i piraci z Karaibów" wyprodukowana została z niemal disnejowskim rozmachem (2001, trailer). Film ukazał się również w Polsce na dvd.


Magazyn	Komiks	Film 2001

A jak na europejskim tle wygląda nasza kinematografia komiksowa? Wbrew pozorom, wcale nie najgorzej. W ostatnim 10-leciu udało się nakręcić "Tytusa, Romka i A'Tomka wśród złodziei marzeń" oraz przedłużony trailer "Kajka i Kokosza" - oba z udziałem gwiazd pierwszej wielkości. Plakat "Jeża Jerzego" dorzuciliśmy tylko po to, żeby zrobić wrażenie na obcokrajowcach (z klasyką komiksu film ten nie ma nic wspólnego). Ale skoro już tu jest, zwróćmy uwagę, do kogo adresowane są polskie komiksowe ekranizacje - albo do widzów bardzo dorosłych ("Jeż Jerzy" właśnie), albo do dzieci ("Tytus"). Kina przygodowo-familijnego w stylu "Asteriksa", czyli dla wszystkich, nikt u nas nie sfinansuje ani nie udźwignie. Wystarczy przypomnieć, że budżet "Kajka i Kokosza" skończył się po 15 minutach filmu. My jesteśmy jednak optymistami i wierzymy, że któregoś dnia zobaczymy na ekranie szalone pościgi i strzelaniny z udziałem Kajtka i Koka... a tymczasem idziemy na "Przygody Tintina".


2001	2006	2011

Kalendarz 1988

2011-11-02T07:25:00.030+01:00

Po sukcesie pierwszego kalendarza z Kajkiem i Kokoszem, Biuro Ruchu Drogowego Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej postanowiło kontynuować tę formę edukacji najmłodszych. Janusz Christa otrzymał kolejne zamówienie i pod koniec 1987 roku w szkołach i księgarniach pojawił się nowy kalendarz. Tym razem akcja komiksu przeniosła się z okolic Mirmiłowa do sześciu różnych epok i sześciu różnych miejsc.

Autor zmienił nieco formułę komiksu, stosując bardzo zabawny chwyt: każda dwuplanszowa historyjka zakończona została puentą, czy raczej morałem w postaci jednej z zasad bezpiecznego zachowania się na drodze. Jednak w wydaniu Egmontu (album "Urodziny Milusia") puenty zostały usunięte, w ich miejsce dorysowane zostały brakujące fragmenty kadrów, np. końskie kopyta. Zabieg ten jest dla nas zupełnie niezrozumiały - w efekcie wersja Egmontu po prostu przestała być śmieszna. W albumie nie ma też żadnej wzmianki, że komiksy z kalendarzy wykonane zostały dla milicji. Dla tych, którzy nie mają wersji oryginalnej, prezentujemy brakujące pueny.

A oto dwa zdjęcia artykułów Jerzego Paciorkowskiego z milicyjnego tygodnika "W służbie narodu". W pierwszym znajduje się zapowiedź kalendarza 1988, natomiast w drugim (wywiad z Januszem Christą pt. "Przygoda z komiksem"), mowa jest również o puzzlach z dwunogim Milusiem i pocztówce. Na fotografii widać oryginał planszy z kalendarza z pustym miejscem na zabawny morał.


W służbie narodu, 23.08.1987	W służbie narodu, 04.10.1987

Pod względem edytorskim kalendarz nie różnił się od tego z roku 1987, miał te same wymiary, kredowy papier i metalową spiralkę. Zachowano także układ plansz, z podziałem na górną część komiksową i dolną przeznaczoną do odcięcia (oczywiście po wykorzystaniu). Nakład, jak podejrzewam, też był zbliżony i wynosił około 200.000 egzemplarzy, chociaż kilka wariantów stopek redakcyjnych może sugerować, że faktycznie był on większy.

Christa chyba lubił ten komiks. Jakiś czas po wydaniu kalendarza na rynek trafiły układanki firmy Trefl ("Księżniczka", "Na dzikim zachodzie" i "Przy ognisku"), na których mogliśmy zobaczyć dwa przerysowane kadry oraz okładkę. Ten ostatni wzór Christa podpisał jako "Sen Koka" (!), ale na szczęście Trefl nie dał się nabrać. W 1991 powstała jeszcze jedna ilustracja, tym razem z borostworami, nawiązująca do ostatniego kadru z kalendarza. Prawdopodobnie także przeznaczona była na puzzle.

Opowiadanie Koka, wersja 2

2011-10-31T17:10:00.001+01:00

Od dawna wiadomo było, że w latach 90-tych Christa częściowo przerysował i przepisał "Opowieść Koka". Sądziliśmy, że taka autopoprawka była czymś incydentalnym. Ale wczoraj Egmont ujawnił fragment poprawionej wersji kolejnego komiksu, "Opowiadania Koka". Chyba dla wszystkich było to spore zaskoczenie. Udało nam się dotrzeć do zdjęć oryginalnych pasków i natychmiast je prezentujemy. Mamy nadzieję, że to ostatecznie przecina wszelkie spekulacje.

Jak się dowiedzieliśmy, w części pasków stare dymki zostały zamalowane korektorem. W tych miejscach przyklejona jest matowa taśma klejąca, na której Christa (nie mamy wątpliwości, że to on) wpisał nowe teksty. Na kilku początkowych paskach autor zamiast taśmy przykleił grubą przezroczystą folię, ale szybko zrezygnował z tego pomysłu, zapewne dlatego, że czcionka rzucała wyraźny cień. Bez dwóch zdań mamy tu do czynienia z nieznaną dotąd, ostateczną wersją autorską tego komiksu. Innych oryginałów "Opowiadania Koka" po prostu nie ma. Pierwotne paski z Wieczoru Wybrzeża znajdziemy już tylko w reprodukcjach i kserokopiach.

Pozostaje oczywiście pytanie o datę powstania remake'u. Sądząc po użytej taśmie, było to w latach 90-tych, czyli w czasie, gdy Christa przerabiał drugi komiks o Koku. Tutaj nieco skromniejszy jest zakres wprowadzonych zmian – autor nie przerysowywał kadrów, ograniczył się do tekstów, a czasami całych dymków. Z niecierpliwością czekamy na premierę, jesteśmy bowiem bardzo ciekawi czy sześćdziesięcioletni Christa był równie dowcipny jak przed trzydziestką. A może bardziej?

Zagadkowe Opowieści Koka

2011-10-30T07:11:00.027+01:00

Tradycyjnie już, jako pierwsi przedstawiamy okładkę i przykładowe plansze z nowego tomu "Kajtka i Koka". Będzie to już ostatni album z tej serii, a jego tytuł to "Opowieści Koka". Jak już zapowiadaliśmy we wrześniu, w skład tomiku wejdą trzy historie: "Opowieści Koka: Arktyczna wyprawa" (1962-63, oryginalnie "Opowiadanie Koka"), "Opowieści Koka: Przemytniczy szlak" (1965-66, oryginalnie "Opowieść Koka") oraz "Kajtek i Koko na wakacjach" (1965). Komiks będzie liczył 208 czarno-białych stron, w typowym dla Egmontu formacie. Ale to wcale nie koniec atrakcji...

Już przy pobieżnym porównaniu rzuciło nam się w oczy, że teksty w "Arktycznej wyprawie" są inne niż w Wieczorze Wybrzeża. I nie chodzi tu o jakieś drobne korekty, ale zupełnie od nowa napisaną narrację. Sprawdźcie zresztą sami, poniżej publikujemy wersję gazetową. To dopiero zagadkowa historia!

EDIT: Rozwiązanie zagadki znajdziecie tutaj.

Twierdza Czarnoksiężnika (zamiast Mirmiłowa)

2011-10-28T07:00:00.053+02:00

Gra komputerowa "Mirmiłowo Wielkie", o której wielokrotnie informowaliśmy na naszym blogu, ostatecznie ukaże się jako "Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika". Musimy przyznać, że nowy tytuł bardzo nam się podoba. Wyłącznym dystrybutorem na terenie Polski będzie firma Cenega. Potwierdzono zapowiadany wcześniej termin premiery - gra ukaże się jeszcze w tym roku. Pod obrazkiem znajdziecie pełny tekst informacji prasowej Cenegi i Egmontu.

"Kajko i Kokosz: Twierdza Czarnoksiężnika" to tradycyjna gra przygodowa typu point'n'click, stylem nawiązująca do klasyki gatunku, przedstawiająca nowe przygody dwójki polskich kultowych bohaterów komiksowych – Kajka i Kokosza. Każda z ponad 40 lokacji gry jest pieczołowicie malowana, by jak najlepiej oddać niezwykły charakter i styl komiksów. Potęguje to charakterystyczny dla komiksów Janusza Christy humor, który rozbawi zarówno dzieci, jak i rodziców.

Do Mirmiłowa przybywają kupcy z zachodu, a pomiędzy nimi podstępny Hodon, który wyolbrzymiając ambicje mieszkańców próbuje osiągnąć znane tylko sobie niecne cele. Aby poznać tajemnice Hodona, jako Kajko i Kokosz gracze przemierzą dopracowany graficznie i wierny komiksowemu oryginałowi świat oraz sprawdzą się w wielu mini-grach.

Główne cechy:
- Bajkowa grafika idealnie oddająca klimat komiksów – ponad 40 przepięknych lokacji.
- Wzorowany na komiksach wielopoziomowy humor.
- Klasyczna przygodówka z kultowymi bohaterami.
- 15 logicznych i zręcznościowych mini gier.
- Gra w pełnej polskiej wersji językowej.

Aleja Komiksu

2w1: Tajemniczy kurs

2011-10-27T07:23:00.004+02:00

Janusz Christa w 1976 roku przeniósł się ze Świata Młodych do Relaxu. Już w pierwszym numerze pisma ukazała się "Bajka dla dorosłych" a w czwartym - premierowy odcinek nowej serii przygód Kajka i Kokosza. Sztandarowy komiks Christy nie do końca jednak spodobał się kolegium redakcyjnemu, głównie ze względu na podobieństwa do "Asteriksa". Christa atakowany był również niejednokrotnie za to, że potrafi rysować jedynie karykatury. Chcąc udowodnić, że jest artystą wszechstronnym, stworzył całą masę ciekawych prac w rozmaitych stylach: od "Zaginionej załogi", przez "Bajki dla dorosłych", aż po "Dżdżownicę". W końcu na całe dwa lata zupełnie odstawił "Kajka i Kokosza" i poświęcił się rysowaniu przygód nowych bohaterów - Gucka i Rocha.

W rzeczywistości nowy był tylko quasi-realistyczny rysunek. Cała reszta, czyli narracja, rozwiązania fabularne i specyficzny humor były typowe dla Christy, a główni bohaterowie to nie kto inny, jak przebrani w "poważne" kostiumy Kajtek i Koko. Z tą jednak różnicą, że zamienili się rolami. Odpowiednik Kajtka jest gruby i mniej inteligentny, a spadkobierca Koka okazuje się roztropnym, przystojnym blondynem, wręcz łamaczem kobiecych serc. Nie mogło też zabraknąć profesora Kosmosika, który wystąpił tutaj jako profesor Mixtur. Podobieństwa do wcześniejszych prac autora są na tyle duże, że nikt chyba nie uwierzył jakoby scenarzystą był Adam Kołodziejczyk.


Profesor Kosmosik ("Kajtek i Koko")	Profesor Mixtur ("Gucek i Roch")	Profesor Stokrotek ("Kajko i Kokosz")

Zresztą sam Christa wielokrotnie zapewniał, że w pisaniu scenariusza nikt mu nie pomagał. W rozmowie z Bartoszem Kurcem, która ukazała się w książce "Trzask Prask, wywiady z Mistrzami polskiego (i nie tylko) komiksu", tak mówił o roli Kołodziejczyka:

"To był naczelny KAW-u. Mój dobry przyjaciel. Morze wódki wypiliśmy. Już nie żyje. Pewnego razu spytał, czy nie może się podpisać pod komiksem. Chciał być autorem, literatem. To jest jednak mój scenariusz. Niech mu ziemia lekką będzie."

Wydania albumowe "Gucka i Rocha" były pod każdym względem podobne do poprzednich produkcji KAW-u. Również i tu kolejność tomów została odwrócona. "Kurs na półwysep Jork" (cz.2) ukazał się w roku 1983, a "Tajemniczy rejs" (cz.1) dopiero w 1988, razem z dodrukiem "Kursu...", czyli tak samo jak w przypadku "Wojów Mirmiła". Zdaje się, że próbowano zatuszować ten błąd i w stopce redakcyjnej "Tajemniczego rejsu" zamieszczono informację, że jest to wydanie drugie, chociaż było tylko jedno. Redaktorzy KAW-u chcieli też przechrzcić "Tajemniczy rejs" na... "Tragiczny rejs". Taki właśnie napis (znacznik drukarski) udało nam się znaleźć w jednym z egzemplarzy komiksu, na tzw. spadzie, czyli na tej części strony, która normalnie zostałaby obcięta, a tu zagięła się i cudem uciekła spod gilotyny.

Mam wrażenie, że podobnie jak "Kajtek i Koko" oraz "Zamach na Milusia", również "Tajemniczy rejs" powstawał na bieżąco. Przemawia za tym jego struktura. Komiks podzielony został w Relaksie na pięć rozdziałów. Cztery pierwsze epizody liczyły po siedem stron, do każdego z nich autor starannie narysował winietkę z tytułem, jako integralną część planszy. Natomiast ostatni epizod miał zaledwie pięć stron, zaś tytuł został wpisany "na przyczepkę", poza planszą. Zapewne dlatego piąta winietka nie zmieściła się w żadnym późniejszym wydaniu, a ostatni rozdział pt. "Powrót" został włączony do rozdziału przedostatniego. Gdyby autor miał wcześniej cały scenariusz, podział komiksu na pewno wyglądałby inaczej. Do części drugiej Christa przygotował się już staranniej - "Kurs na półwysep Jork" podzielony jest na osiem równych, sześciostronicowych rozdziałów.


Relax nr 23/1979	KAW 1988

Nie obyło się też bez drobnych pomyłek autora. W "Tajemniczym rejsie" drobnicowiec "Wodołaz", w drodze do Ameryki Południowej zawinął do portu w Barcelonie. Szybki rzut oka na mapę i można się domyślić, że pośredni port w drodze do Brazylii powinien raczej leżeć w Portugalii. I rzeczywiście, kilka stron dalej "Wodołaz" wypływa bezpośrednio na ocean z portu w... Lizbonie. Błąd poprawiono w najnowszym wydaniu Egmontu.


"Tajemniczy rejs" KAW 1988	"Kajtek, Koko i inni" Egmont 2004

Natomiast w "Kursie na półwysep Jork", już w wydaniu albumowym KAW-u pojawiła się zmodyfikowana nazwa potwora żyjącego w kraterze Urukora. Niestety nie znalazłem żadnych informacji na jego temat. Czekamy zatem na sygnał od Was o mitycznym malajskim monstrum, zamieszkującym jezioro w kraterze wygasłego wulkanu. Na poniższych kadrach widać też, że wydanie albumowe komiksu zyskało nowy kolor, jednak z pewnością nie stworzył go Janusz Christa. Już na pierwszy rzut oka widać, że użyto nietypowej dla rysownika palety barw. Możliwe zresztą, że kolor w wersji z Relaxu również położył ktoś inny. Od dłuższego czasu nie daje nam też spokoju liternictwo, ale jesteśmy naprawdę o krok od rozwiązania tej zagadki. Nasi najlepsi ludzie właśnie nad tym pracują.


Relax nr 26/1979	KAW 1983

"Gucek i Roch" zawiera wszystkie elementy dobrego komiksu przygodowego. Fabuła jest uniwersalna i bez trudu byłaby zrozumiała dla czytelników na całym świecie. Choć nie jest to najbardziej znany i lubiany komiks Christy, to paradoksalnie właśnie ta seria, z całej twórczości autora, miałaby największe szanse zaistnienia na świecie. Może nie jest jeszcze za późno? Czekam z niecierpliwością na drugą młodość tego komiksu za granicami naszego kraju.

Kalendarz 1987

2011-10-24T08:01:00.003+02:00

W 1986 roku Janusz Christa otrzymał od Milicji Obywatelskiej propozycję współpracy. Nie chodziło o pozyskanie tzw. "kontaktu operacyjnego" , tylko o wykonanie komiksowego kalendarza na temat zasad ruchu drogowego. O przebiegu spotkania z oddelegowanym milicjantem Christa opowiadał dwukrotnie, za każdym razem inaczej. W roku 1987 opisał tę sytuację dziennikarzowi milicyjnej gazety "W Służbie Narodu" w następujący sposób:

"Kiedy na początku 1986 roku przedstawiciel Biura Ruchu Drogowego KG MO (Komenda Główna Milicji Obywatelskiej) zaproponował mi opracowanie kalendarza na rok następny, którego bohaterami mieli być Kajko i Kokosz, uwikłani w różne sytuacje drogowe i pokazujący w sposób klarowny, a zarazem dowcipny jak z nich wybrnąć, zgodziłem się natychmiast. W ułożeniu scenariusza i napisaniu tekstów dopomógł mi kpt. Stanisław Siekierzycki z BRD KG MO."

W roku 2001, relacjonując rozmowę z kapitanem Siekierzyckim miesięcznikowi "Machina", rysownik ujawnił nieznane wcześniej, bohaterskie szczegóły:

"- A ty tu skąd? W moim domu? Won!
- Ale, Janusz, to ja...
- Cholera, poszedł! Z takimi jak ty moi bracia w Borach Tucholskich dyskutowali szybkostrzelną bronią palną.
I wywaliłem go."

Tak czy owak, Christa kalendarz narysował. Kilka miesięcy później gotowych było dwanaście stron komiksu z Kajkiem i Kokoszem uczącymi zasad bezpieczeństwa na drodze, plus dwie dodatkowe ilustracje. Z cytowanego powyżej wywiadu (tego pierwszego) mogliśmy się także dowiedzieć, że nakład kalendarza wyniósł 200.000 egzemplarzy, jednak w stopce widniała tylko połowa tej liczby. Prawdopodobnie druga połowa została rozesłana jako materiał dydaktyczny do szkół. Niedługo, w ślad za kalendarzem, ukazały się też milicyjne puzzle i pocztówka. O całej tej niezwykłej inicjatywie było dość głośno, informował o niej nawet Dziennik TV, choć z rocznym opóźnieniem.

Kalendarz od strony edytorskiej prezentował się wyśmienicie. Plansze w formacie 34x24 cm wydrukowano na papierze kredowym (co było luksusem w czasach kryzysowej poligrafii), a całość spięto metalową spiralką. Ta wysoka jakość albo była zasługą "sponsora", któremu się nie odmawia, czyli Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej, albo operatywnego współwydawcy, jakim była warszawska Agencja Reklamowo-Wydawnicza "Scangraph".

Bardzo dobrym pomysłem okazało się umieszczenie komiksu w górnej części kartek. Po obcięciu dolnych fragmentów z datami można było skleić lub zszyć plansze, tworząc książeczkę. Takie "albumy" do dziś pojawiają się na giełdach i aukcjach. Prawdziwą sztuką jest jednak znalezienie wersji "nieokaleczonej", z dniami miesiąca i główkami bohaterów komiksu.

W 2004 roku komiks z kalendarza znalazł się w wydanym przez Egmont albumie "Urodziny Milusia". Niestety, nie można tam w pełni podziwiać rewelacyjnej kreski mistrza, bo na każdej stronie upchnięto aż po dwie plansze, nadmiernie zmniejszając kadry.

Na koniec mała dygresja. Podstawowe zasady zachowania się na drodze, przedstawione przez Christę w komiksowym kalendarzu, nie straciły nic na aktualności. Może warto by zainteresować Biuro Ruchu Drogowego KGP wznowieniem, choćby w postaci broszurki lub książeczki? Śmieszny, kolorowy komiks, przedstawiony w prostej formie i hołdujący zasadzie "bawiąc uczy, ucząc bawi", byłby z pewnością atrakcyjny dla młodego czytelnika, szczególnie, że Kajko i Kokosz z pewnością nie są gorsi od Spongeboba, wykorzystywanego obecnie w kampanii edukacyjnej Policji.


Egzemplarz płatny	Egzemplarz bezpłatny

Królowa Fochna

2011-10-21T07:43:00.007+02:00

Czy Janusz Christa dopisał happy end do autentycznej historii słowiańskiej sekutnicy i nordyckiego rzeźnika? Przekonacie się o tym czytając kolejny rozdział książki Arkadiusza Florka "Powrót do świata dzielnych wojów".

* * *

Jedną z najciekawszych postaci w komiksie "Szranki i konkury" jest Fochna, córka wielmoży Mszczuja. To rozkapryszone dziewczę o bardzo trudnym charakterze gustowało głównie w oglądaniu bójek. Na pytanie swego ojca, czy uwięzionych jeńców skrócić o głowę, utopić, czy może zamorzyć głodem, odpowiadała, że to ostatnie będzie najzabawniejsze. Przebierała również wśród kandydatów na męża. Starającym się o jej rękę księciu Wojmiłowi i wojowi Witowi kazała się pojedynkować.

Wymyślała również inne trudne zadania. Chciała mieć np. jabłko ze świętego drzewa, złote jajo żar-ptaka i koronę króla Rangara. Spełnienia jej zachcianek podjęli się Kajko i Kokosz. To głównie dzięki nim wikingowie pojawili się pod grodami Wojmiła i Mszczuja, a Fochna poznała Olfa, syna Złotowłosego Rangara – króla piratów. Młodzi zakochali się w sobie. Gdy okazało się, że Rangar wcale nie jest złotowłosy, piraci wybrali na swojego wodza jego syna Olfa. Jego pierwszym rozkazem było odszukanie ukochanej. Fochna została żoną Olfa i odpłynęła z nim na daleką Północ. Z opowieści Mszczuja dowiadujemy się, że dzięki temu małżeństwu skończyły się napady piratów na ich ziemie. Mszczuj twierdził też, że Fochna zastąpi Rangara na stanowisku doradcy Olfa.

Jakie mogły być dalsze losy Fochny? Została królową jednego z krajów Północy, powiła zapewne gromadkę dzieci, a jedno z nich nosiło imię po ojcu. Była również matką późniejszego króla. Brzmi jak bajka? Być może, ale w historii Polski można znaleźć osobę o podobnych losach i cechach charakteru.


Świętosława	Fochna

Była nią Świętosława, córka Mieszka I i Dobrawy, najbardziej znana Polka w X i XI–wiecznej Europie. Urodzona ok. 970 r., w wieku kilkunastu lat wyszła za króla Szwecji Eryka Zwycięskiego. W planach Mieszka sojusz ten miał być skierowany przeciwko Danii (Mszczuj w podobny sposób załatwiał sprawy wagi państwowej).


Rodzice Świętosławy: Mieszko I i Dobrawa

Piastówna urodziła Erykowi syna Olofa (a jakże!), późniejszego króla Szwecji. W skandynawskich legendach polska księżniczka przetrwała jako Sygryda Storrada (Sigrid Storråda), czyli Dumna, zawdzięczając przydomek swej awanturniczej ponoć naturze (skąd my to znamy?). Na Północy nie wspominają jej chyba zbyt miło. Według jednej z sag, po śmierci męża królowa rządziła w imieniu małoletniego syna. Wielu zalotników, pod pozorem starań o rękę Sygrydy, zamierzało odsunąć ją od władzy i zdobyć tron. Przebiegła Piastówna przejrzała jednak ich zamiary, zaprosiła wszystkich na wielką ucztę, spiła winem i gdy spali kazała podpalić dwór, w którym spłonęli żywcem (morzenie głodem jeńców przez Fochnę to drobiazg przy tym wyczynie). Swoją drogą, czy owa saga nie jest bardzo podobna do polskiej legendy o księciu Popielu i jego złej żonie, trującej wraz z mężem gości zaproszonych na ucztę?

Po śmierci Eryka, Świętosławie zaproponowano małżeństwo z królem Norwegii (uwaga!) Olafem Tryggvasonem. Sygryda odmówiła jednak spełnienia warunku, jakim było przejście na chrześcijaństwo. Zdenerwowany Olaf miał ponoć uderzyć ją rękawicą. Według jednej z wersji Świętosława początkowo kochała się w Olafie, znienawidziła go jednak po tym incydencie i zawiązała przeciw niemu koalicję Szwecji i Danii. Finałem była śmierć Olafa w bitwie pod Svold.


Sygryda i Olaf Tryggvason	Fochna i Olf

Olaf już w bardzo młodym wieku pływał jako wiking po Bałtyku. Potem na czele wielkiej armii dwukrotnie najeżdżał Anglię, wymuszając ogromne okupy na anglosaskim królu Ethelredzie II. Tam również przyjął chrzest i odtąd stał się niezwykle gorliwym i okrutnym krzewicielem chrześcijaństwa. Opornych poddawał m.in. próbie węża, której szczegóły litościwie przemilczę. Na obrazach przedstawiany jest jako blondyn. Czy jego życiorys i wygląd nie przypomina trochę komiksowego Olfa?


Olaf Tryggvason zostaje królem Norwegii	Olf zostaje wodzem piratów

Drugim mężem Świętosławy był król Danii i Norwegii Swen Widłobrody, a z małżeństwa tego urodziło się m.in. trzech synów. Najbardziej znany był Kanut Wielki, który zakończył rozpoczęty przez ojca podbój Anglii (brali w nim udział wojownicy z Polski) i koronował się na jej króla, zdobywając później koronę Dani i Norwegii. Drugie małżeństwo Piastówny nie było jednak szczęśliwe. Po kilku latach Swen wygnał żonę i zerwał przymierze z Polską. Świętosława schroniła się u swego brata Bolesława Chrobrego. Dopiero po śmierci Swena synowie Sygrydy udali się do Polski i zabrali matkę do Danii lub Anglii, gdzie spędziła ostatnie lata życia.


Swen Widłobrody, drugi mąż Świętosławy	Bolesław Chrobry, brat Świętosławy

O młodości Świętosławy, czyli czasach sprzed ślubu z królem Szwecji, wiadomo niewiele, ale z pewnością o jej rękę starało się wielu mężczyzn. Jako córka pierwszego znanego władcy Polski i siostra pierwszego polskiego króla, miała zapewne mocny, ale i trudny charakter. Możliwe, że w młodości była bardzo podobna do Fochny, której imię mogło mieć np. taką genezę: Świętosława – Świętochna – Fochna.

Widać, że Janusz Christa świetnie orientował się w historii Polski i Europy przełomu X i XI wieku. Możliwe więc, że dokładnie znał dzieje Świętosławy i była ona dla niego inspiracją przy tworzeniu postaci Fochny. Olaf Tryggavason mógł być natomiast pierwowzorem komiksowego Olfa. A może to wszystko zwykły przypadek?

Arkadiusz Florek

Bibliografia:
"Europejskie losy piastowskiej księżniczki" - "Kronika Polski" nr 1

* * *

Przedstawione przez Arka analogie mają tylko jedną lukę - w przeciwieństwie do Olfa z komiksu, prawdziwy Olaf Tryggvason nigdy nie miał ojca. To znaczy teoretycznie miał, ale urodził się po jego śmierci i został wychowany przez matkę. Skąd więc w "Szrankach i konkurach" wziął się Złotowłosy Rangar? Żeby to wyjaśnić, trzeba się jeszcze trochę cofnąć.


Harald Pięknowłosy z ojcem	Złotowłosy Rangar

Otóż Olaf Tryggvason był prawnukiem w linii męskiej (uwaga!)... Haralda Pięknowłosego, pierwszego króla Norwegii. Harald Pięknowłosy miał wiele żon i wielu synów, m.in. ze Svanhildą: (uwaga!)... Ragnara, Olafa (dziadka Tryggvasona) i Bjørna (jak Jarl Björn z "Na wczasach"). Wystarczy zatem skrócić ich drzewo genealogiczne: Harald Pięknowłosy + Ragnar = Złotowłosy Rangar, następne pokolenie pomijamy i już mamy ojca dla Olafa vel Olfa. I tak oto po raz kolejny udało nam się udowodnić, że Christa wielkim komiksiarzem był. A do tego, że nieźle wgryzł się w skandynawskie sagi, c.b.d.o.

Rysunkowe figle

2011-10-19T07:30:00.005+02:00

Miesiąc temu nasz druh Łamignat opisał lekcję rysunku, której osobiście udzielił mu Janusz Christa. Miałem nieodparte wrażenie, że gdzieś to już wcześniej widziałem, zacząłem więc wertować archiwum. Przeczucie mnie nie zawiodło.

3 czerwca 1961 roku, z okazji Tygodnia Dziecka (co to takiego?) Wieczór Wybrzeża zamieścił konkurs z nagrodami pt. "Kto wie?". W pierwszej części młodzi czytelnicy musieli wykazać się wiedzą o "Niezwykłych przygodach Kajtka-Majtka". By wygrać nagrody książkowe, należało odpowiedzieć na dziesięć pytań. W drugiej części, opisanej jako "figle rysunkowe", Kajtek-Majtek zachęcał do zabawy w dorysowywanie ludzkich twarzy do literek lub cyferek - zupełnie tak samo, jak opisywał to Łamignat. A więc już dwie dekady wcześniej Janusz Christa udzielał młodym rysownikom wskazówek, mających na celu kształtowanie wyobraźni i warsztatu.

Korzystając z okazji, mam dla Was zadanie. Ponieważ pytania z wiedzy o Kajtku-Majtku wcale się nie przeterminowały, zapraszam do sprawdzenia swojej wiedzy. Albumy w dłoń (wystarczy "Poszukiwany Zyg-Zak" oraz "Profesor Kosmosik") i klikamy w obrazek. Uprzedzam, że łatwo nie będzie. Odpowiedzi możecie wpisywać w komentarzach, a nagrodą będzie wirtualny uścisk dłoni Prezesa... eee... to znaczy Hegemona.

Osiedle im. J. Christy

2011-10-17T07:25:00.003+02:00

Z domków jednorodzinnych o christo-pochodnych nazwach da się już zbudować małe osiedle. Obok Kajtka, Koka, Kajka i Kokosza można teraz postawić Milusia. Domek o takiej właśnie nazwie ma 128 m.kw., a zaprojektował go architekt Jarosław Charkiewicz z Białegostoku.

To nie koniec:

Skoro już jesteśmy przy Milusiu - pamiętacie praktyczne nosidełka dla dzieci z Kajkiem i Kokoszem? Okazuje się, że do kompletu jest jeszcze plecak ze smokiem, który wcześniej przegapiliśmy.
Przebojem jesiennej kolekcji hip-hopowego sklepu Diamante Wear ma być retro-koszulka "Back 2 Da Oldschool" z Kajkiem i Kokoszem. Zapowiedź jest na razie nieoficjalna, projekt może się jeszcze zmienić.

Plecak TulliMy	Koszulka Back 2 Da Oldschool

Na izraelskim blogu Comic World natknęliśmy się na post o "Kajku i Kokoszu". Jeżeli ktoś z Was zna hebrajski, niech koniecznie dopisze w komentarzach, że ostatniej planszy nie narysował Janusz Christa, tylko Zygmunt Similak na konkurs Egmontu.
Człowiek-Komiks, czyli Piotr B. z Gdańska ozdobił sobie kolejną część ciała kadrem z "Kajka i Kokosza", o czym informuje Aleja Komiksu. Czekamy na kolejne śmiałe zdjęcia.
Nowy "Profesor Kosmosik" startuje w listopadowym notowaniu Listy Przebojów Komiksowych Esensji. Kajtek-Majtek bardzo liczy na Wasze głosy, bo ostatnim razem było słabiutko.
W październikowej odsłonie serii "Esensja czyta dymki" znaleźliśmy recenzję "Profesora Kosmosika". Redaktor Łukasz Bodurka ocenił tomik zaledwie na 60%.
Kończymy stałym punktem programu, ale w skrócie: Sebastian Chosiński, Esensja, Relax #17 ("Awantura o Milusia") i Relax #18 ("Kajko i Kokosz", ostatnia "Bajka dla dorosłych").

Do następnego.

Kajtek-Majtek w Gdańsku

2011-10-14T08:10:00.008+02:00

Zanim Koko, czy raczej Franek, stał się częścią marynarskiego duetu, Kajtek-Majtek przeżył całą masę przygód solo (a czasem z Profesorem Kosmosikiem): pływał po morzach, latał w kosmos, przenosił się w czasie i tropił groźnego Zyg-Zaka. Ostatnim komiksem, niejako zamykającym erę Kajtka-singla były "Dni Gdańska". Tym razem zawiłe kryminalne zagadki i szalone wyprawy ustąpiły miejsca zabawnym historyjkom, luźno związanym z morzem, Trójmiastem i szarą PRL-owską rzeczywistością.

Komiks ten w całości ukazał się w drugim wydaniu "Kajtka i Koka w Londynie". Na załączonych obrazkach możecie zobaczyć jak reklamował i zapowiadał go Wieczór Wybrzeża. Było to prawie dokładnie 50 lat temu.


WW 24.07.1961	WW 25.07.1961

Od Tik-Taka do hip-hopu

2011-10-12T07:41:00.002+02:00

Widzieliśmy już echa "Kajka i Kokosza" w budownictwie, sporcie, harcerstwie, malarstwie, górnictwie, a nawet w wojsku. Dziś będzie muzycznie.

KOMIKSY, KOMIKSY, MAGICZNE OBRAZKI

Lata 80-te to złote czasy piosenki dziecięcej. TVP nadawała "Tik-Taka" i "Dyskotekę pana Jacka", czołowi tekściarze i kompozytorzy (m.in. Krzesimir Dębski) pisali przeboje dla młodych odbiorców, a w amfiteatrach królowała Natalka Kukulska, Krzyś Antkowiak, Fasolki i Majka Jeżowska. Na płycie "A ja wolę moją mamę" z roku 1986 Jeżowska zaśpiewała jeden ze swoich wielkich przebojów pt. "Komiksy - magiczne obrazki" z tekstem Jacka Cygana. Jedna ze zwrotek kończyła się słowami: "Ja do wilka robię oko / na mnie czeka Kajko i Kokosz". Była to prawdopodobnie pierwsza piosenka, w której pojawili się nasi ulubieńcy (niestety, nie znaleźliśmy jej na YouTubie). Ale nie ostatnia.

POPULARNY JAK SMOK MILUŚ

Następna dekada należała do bohaterów w rajtuzach i trzeba ją było po prostu przeczekać. A potem dzieciaki wychowane w latach 80-tych dorosły i same zaczęły śpiewać o rzeczach sobie bliskich, w tym o Kajku i Kokoszu. Legendarna formacja Kaliber 44 w utworze "Wena" (2000) porównała nawet hip-hop do Milusia: "To dla iluś popularny jak Smok Miluś / HIP HOP ma wyróść..." (tak im się zrymowało). O smoku usłyszycie w 1:36.

MÓJ BOHATER KAJKO

W utworze "Nie odejdę stąd" (2010) O.S.T.R.ego i Emade wokalista wylicza swoje preferencje: "Jak potrawa - to tatar / Jeśli napój - herbata / Mój kraj - to Polska / Mój bohater - Kajko". Może nie jest to specjalnie O.S.T.R.e, ale jakże szczere i sympatyczne. Słuchajcie od 0:40, pełny tekst znajdziecie tutaj. Ten przykład przysłał nam Anonimowy Grzybiarz.

CO WYCZYNIA KOKOSZ

Nostalgia za dzieciństwem dopadła też warszawski duet Flexxip. W piosence "8-8" (2003) chłopaki wspominają rok 1988 i śpiewają, a właściwie mówią o drugim z bohaterów kultowego komiksu: "Jednak jako młokos wolałem wiedzieć co wyczynia Kokosz". Tutaj macie słowa, a poniżej piosenkę. Kokosz pojawia się w 2:54.

O Kokoszu mowa też w kawałku "Ławka, chłopaki z bloków" Numeru Raz i DJ Zero, ale chodzi chyba o pseudonim kolegi, a nie o postać z komiksu (tekst).

ZAMACH NA MILUSIA

Kolejny utwór w naszym zestawieniu to instrumentalny "Zamach na Milusia" (2010) Przemysława Śledzia "Sledziuhy", byłego gitarzysty grupy Mr. Zoob. Kawałek pochodzi z płyty "Caveman", można go ściągnąć za darmo z serwisu Last.fm. Więcej informacji o płycie znajdziecie na stronie MuzykaPL.

Jak widać, do "Kajka i Kokosza" najchętniej przyznają się hip-hopowcy. Być może rockmanom nie wypada o tym śpiewać. Nawet w słynnym kawałku "Załoga G" elektro-punkowego Hurtu (2005) pojawia się Tytus, McGyver i Asterix, ale o wojach Mirmiła nie ma ani słowa. Gdyby wpadło Wam w ucho coś rockowo-kajkoszowego, nie zapomnijcie nam o tym napisać.

2w1: Woje Dajmiecha

2011-10-10T07:22:00.152+02:00

Pożegnalna seria przygód Kajka i Kokosza ukazała się w Wieczorze Wybrzeża na przełomie lat 1974-75. Dziesięć lat później, czyli w roku 1985, albumy z tymi paskami oddane zostały do druku. Miały więc szansę trafić do sprzedaży niedługo po "Złotym pucharze" oraz "Szrankach i konkurach", a w każdym razie przed najnowszym (wówczas) tomem pt. "W krainie borostworów". Niestety, "Woje Mirmiła" i "Rozprawa z Dajmiechem" padły ofiarą kuriozalnej pomyłki KAW-u i zupełnie się rozjechały.

Wydawca nie po raz pierwszy zamienił numery produkcji (I.1-1883/85, I.1-1882/85) i wydrukował komiksy w odwrotnej kolejności - jednak tym razem nie były to zamknięte fabuły. Do pomyłki przyczynił się trochę sam Christa, nadając albumom dwa odrębne tytuły i rezygnując z numeracji tomów. Kompletnie zdezorientowało to pracowników KAW-u, nikt się chyba nie połapał, że są to dwie części tej samej historii. "Rozprawa z Dajmiechem", czyli tom drugi, ukazała się w roku 1987, a "Woje Mirmiła" (tom pierwszy) - dopiero rok później, razem z niewielkim (250.000 egz.!!!) dodrukiem tomu drugiego.

Rozwiązanie z dodrukiem było dość kosztowne i odbiło się na cenie (dodrukowana "Rozprawa" była o 1/4 droższa od "Wojów"), ale KAW przynajmniej częściowo uratował twarz. Żeby nie pogłębiać zamieszania, w obu wydanych w 1988 roku albumach pojawiły się krótkie wyjaśnienia. Na końcu "Wojów Mirmiła" dopisano: "Dalszy ciąg tej opowieści rysunkowej o przygodach Kajki i Kokosza (sic!) w komiksie pod tytułem "Rozprawa z Dajmiechem". Analogiczna, nieco chaotyczna informacja otwierała dodrukowaną wersję "Rozprawy z Dajmiechem".

"Rozprawa z Dajmiechem" - strona tytułowa, KAW wyd. II

W tamtych czasach nikt jednak nie skarżył się na takie głupstwa jak zamiana kolejności. Ważne, że ostatecznie komiks wydany został w komplecie, a do tego w kolorze (to była nowość w przedrukach z Wieczoru Wybrzeża!). Pamiętam, że po zakupie "Rozprawy z Dajmiechem" byłem w pierwszym momencie lekko zestresowany myślą, że albo przegapiłem pierwszą część, albo - co gorsza - księgarnie w moim mieście nie dostały przydziału. A to by była katastrofa, bo 400-tysięczne nakłady komiksów rozchodziły się błyskawicznie.

Przyjrzyjmy się teraz zawartości. Autor do wydania albumowego musiał przerysować jedynie 13 stripów od nr 163 do 175. Odcinek 168 przerysował nawet dwa razy, o czym pisałem już w artykule "Po trzykroć Woje Mirmiła".

Rekonstrukcja odc. 172, Wieczór Wybrzeża 1975

Przerysowany odc. 172 z albumu "Rozprawa z Dajmiechem" - KAW 1987

Album "Woje Mirmiła" został podobno pokolorowany przez Janusza Christę i jego syna Marka. Dokładnie nie wiadomo jak podzielili się pracą, ale momentami różnice są widoczne. Niektóre plansze wyglądają trochę jak pociągnięte kredkami świecowymi, kolor jest bardziej "ziarnisty", farby mniej rozcieńczone - to prawdopodobnie nad nimi pracował Marek Christa. Jeśli oko mnie nie myli, panowie Christa malowali strony na zmianę, jakby ojciec uczył syna na przykładowych planszach. Czasami też zdarzało się, że nie dogadali się w sprawie kolorystyki poszczególnych postaci. Dobrym przykładem jest posłaniec Dajmiecha. Nowego konia da się jeszcze jakoś wyjaśnić, ale zmiana stroju to w komiksie rzecz niedopuszczalna.

"Woje Mirmiła" KAW, odc. 87, kolor Janusz Christa	"Woje Mirmiła" KAW, odc. 89, kolor Marek Christa (?)

Warto w tym miejscu wspomnieć, że w roku 1988 problemy z papierem chyba się skończyły, bo KAW pokusił się o wznowienie prawie wszystkich komiksów Christy w łącznym nakładzie blisko 3,5 mln egzemplarzy! Papieru było więcej, ale nie kredowego. Odbiło się to na jakości okładek obu tomów "Wojów Mirmiła", zresztą graficznie bardzo udanych. Christa powrócił tu do techniki łączącej malarskie tło z tradycyjną komiksową grafiką pierwszego planu (jak na okładce drugiej części "Złotego pucharu", która powstała w tym samym czasie). Estetyczne, a przede wszystkim rynkowe walory okładki tomu 1. dostrzegła również firma Trefl i wydała ją w postaci puzzli.

Na szczęście oryginały okładek zachowały się, użył ich również Egmont w wydaniu z roku 2003. Wyjątkowość stylu Mistrza widać szczególnie wyraźnie w zestawieniu z nieudaną, kolażową okładką egmontowskiej trzeciej części.

Sensacyjna wiadomość o premierze

2011-10-09T08:20:00.026+02:00

Spokojnie, nie łamiemy ciszy wyborczej. Będzie o premierze, ale nie rządu, tylko gry. Na stronie wydawnictwa Dagiel cichaczem pojawiły się nowe screeny z przygodówki "Kajko i Kokosz: Mirmiłowo Wielkie". Trudno się jeszcze zorientować jaka będzie fabuła, można natomiast rozpoznać kilka znajomych motywów ze "Szkoły latania", "Na wczasach" i "Dnia Śmiechały". Część lokacji nie przypomina jednak niczego, co widzieliśmy w komiksach.

Sądząc po screenach, gra jest na ukończeniu. Na stronie Dagiela widnieje też wzmianka o planowanej na rok 2011 premierze. Taką samą zapowiedź znajdziemy na tapetach w dziale Download. Trzymamy za słowo.

Na Trygława i Swaroga!!!

2011-10-07T07:16:00.002+02:00

Po świetnym tekście o potworze z Loch Ness, Nasz Stały Czytelnik Piotr zabiera nas w świat zjawisk nadprzyrodzonych. Po raz kolejny przekonamy się, że Janusz Christa nie żałował czasu na porządny research. Zwłaszcza, że o Internecie nikomu się wtedy nie śniło.

* * *

Mitologia Słowian jest tak bogata, że Christa mógł z niej czerpać pomysły garściami. Wiara w czary, duchy i zabobony występuje wśród wszystkich ludów występujących na kartach "Kajka i Kokosza". Chociaż - jak wiemy z opracowania Arka Florka - w tamtych czasach na ziemie polskie wkroczyło już chrześcijaństwo, a z pogańskimi obyczajami walczono, nie miało to jednak żadnego znaczenia dla mieszkańców Mirmiłowa, którzy tak jak ich przodkowie nadal czcili Trygława i Swaroga. Imiona obu tych słowiańskich bóstw najczęściej padają z ust Mirmiła i Lubawy, podczas gdy Kokosz zwykle wzywa samego Trygława - trzygłowego boga Pomorzan i Słowian Połabskich.

Bratu Mirmiła, Wojmiłowi zdarza się wzywać rogatego Perkuna – boga Bałtów, utożsamianego także z gromowładnym Perunem, którego czczono głównie na Rusi. Najprawdopodobniej stamtąd właśnie pochodziła jedna z uczestniczek Festiwalu Czarownic.

Chory Mirmił przypomina sobie także o pradawnym kulcie Pochwista (Pośwista), którego woda ma mieć podobno lecznicze właściwości. Niestety, o tym, że Poświst (bóg wiatru) opiekował się jakimś cudownym źródłem nie zachowały się żadne informacje. Natomiast z całą pewnością wiemy, że niektórzy mieszkańcy grodu popadali od czasu do czasu w zgubny kult bożka Opoja.

W trakcie podróży na wczasy Kajko i Kokosz spotykają mieszkańców osady rybackiej, którzy w chwilach wielkiego wzburzenia wzywają Dadźboga - boga słońca, a syna Swaroga.

Po dotarciu na wyspę okazuje się że Ranowie, czyli Rugianie (co wykazał Arek Florek) czczą Porewita, któremu wznieśli świątynię, a niektórzy także Rujewita, na którego bardzo chętnie się zaklinają.

Największym doświadczeniem i wiedzą w dziedzinie bóstw i czarów wyróżniała się czarownica Jaga, która początkowo czciła Ładę – boginię miłości...

...choć wydaje się że Chriście mogło chodzić o Ledę – matkę Lela i Polela. To od nich pochodzi charakterystyczne powiedzenie "O Lelum Polelum", którego Jaga nauczyła potem swojego męża Łamignata.

Jaga dała się poznać jako kapłanka pogańskiego kultu Przyrody.

Potrafiła też pozbyć się Zmory (Mary) Sennej gnębiącej Mirmiła, którą kasztelan dostał w prezencie od Zbójcerzy.

W tym celu przeprowadziła bezkrwawą operację, godną filipińskich mistrzów tego fachu.

Niestety (dla Hegemona) miała pewne braki w wykształceniu medycznym, więc Zmora nie została skutecznie unicestwiona...

...a według wierzeń pochwyconą Zmorę należało utopić lub wrzucić w ogień.

Tymczasem szkatułka po Zmorze posłużyła Mirmiłowi do trzymania kosztowności, niestety nie było tego wiele.

Zbójcerze nie raz odczuli na własnej skórze czary i wynalazki ciotki Jagi. Udzieliła im się też wiara Mirmiłowian w święte napisy.

Wiemy, że w lesie nieopodal Mirmiłowa zamieszkiwały Skrzaty. Utrzymywanie z nimi dobrosąsiedzkich relacji zapewniało powodzenie w walce zarówno indywidualnie (o czym niejednokrotnie przekonał się Kokosz), jak i zbiorowo, np. gdy włodarz Krasnotek za swym elitarnym oddziałem komandosów wsparł mieszkańców grodu w potyczce z Rarogami. Sam Kokosz w ramach dobrych praktyk odwdzięczał się Skrzatom, dzieląc się z nimi łyżką strawy, która jednak nie zawsze trafiała tam gdzie powinna, wywołując przy tym wiele nieporozumień i nieuzasadnionych przerw w pracy.

Innym mieszkańcem pobliskiego lasu był Dziad Borowy, czyli Leszy – według wierzeń słowiańskich władca zwierząt, przybierający w ciągu dnia postać niedźwiedzia. Natomiast podczas wyprawy do krainy borostworów Kajko i Kokosz spotykają Mamunę, o której w dawnych czasach mówiono, że porywa lub podmienia nowo narodzone dzieci (stąd wziął się pomysł Christy na zamianę charakterów Kajka i Leśnego Licha).

Jak widać wiara w demony, czary i istoty z legend była bardzo żywa, zarówno wśród mieszkańców Mirmiłowa, jak i ich wrogów, tym bardziej, że niejednokrotnie została poparta wiedzą empiryczną.

Chociaż najbardziej uświadomieni wydawali się rycerze spod znaku Czarnego Trójkąta, im także zdarzyło się wielokrotnie panikować w obliczu zjawisk niewytłumaczalnych.

Co sprytniejsi wykorzystywali wiarę w przesądy do osiągnięcia własnych celów.

Tak było w przypadku Zielachy (Jagi), która zmusiła Szambelana do przyznania się do kradzieży pucharu.

Banda Krwawego Barnaby doprowadziła do opuszczenia osady rybackiej przez ród Spytków...

...między innymi podszywając się pod Utopca – podstępnego demona z mitologii słowiańskiej, wciągającego pod wodę kąpiących się ludzi oraz przechodzące przez rzekę zwierzęta.

Kapłanowi Złotej Jabłoni udało się nastraszyć Kokosza mówiąc mu, że w pobliżu grasują wyznawcy bliżej nieznanego boga Aulisa.

Potem Kajko sam wpadł na pomysł, aby wykorzystując wiarę w czary, pozbyć się Dajmiecha.

Początkowo Niesław dał się oszukać...

...szybko jednak zmienił zdanie.

Niestety, nic nam bliżej nie wiadomo o wierzeniach Jomsborczyków ani Rarogów. O piratach Rangara także wiemy niewiele, poza tym, że przywiązywali dużą wagę do przepowiadania przyszłości, posługując się przy tym nowatorskimi metodami naukowymi...

...których dokładność często podważano.

Piotr

Dziennik Bałtycki szuka następców Christy

2011-10-05T07:11:00.023+02:00

Nieoceniona Grażyna Antoniewicz znów napisała o Chriście w Dzienniku Bałtyckim. Artykuł ukazał się w numerze z 29 września, a także na portalu gazety, skąd można ściągnąć rysunki. Jest nawet sympatyczna wzmianka o naszym blogu i cytat z posta o Fedorowiczu. I tu małe sprostowanie - rysunki przedstawiające Adama Niezgódkę to niewykorzystane concept-arty do filmu animowanego "Tryumf Pana Kleksa".

Tymczasem w Łodzi skończył się 22. Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier:

Podczas panelu wydawców Egmont zapowiedział to, czego wszyscy się spodziewali, czyli nowe, uzupełnione wydanie "Kajtka i Koka w kosmosie".
Na stoisku wydawnictwa Taurus Media można było kupić film "Christa" na DVD.
Ukazała się antologia tekstów Jerzego Szyłaka pt. "Druga strona komiksu". Fani Christy znajdą w niej kilka ciekawych artykułów: "Czas Relaksu", "Doktor Relax i mister komiks", "Christa w Relaksie" oraz "Europa, swoboda i gołe baby". Szczegóły w bilbiografii.
Kolejne zdjęcia skarbów z wystawy w Centralnym Muzeum Włókiennictwa opublikowano na blogu Piktogramy, w serwisie Plaster Łódzki oraz na Gildii. Wystawa jest rewelacyjna, wkrótce o niej napiszemy ("Grunwald" to kopia, reszta - oryginały).
Album "Kuśmider i Filo" trafił do sprzedaży. Kolory są znacznie lepsze niż w Świecie Młodych - przykładowe plansze można zobaczyć np. na Alei Komiksu. Jest też sporo dodatków, jak wywiady z twórcami, szkice i niepublikowane komiksy Tadeusza Raczkiewicza (m.in. "Tytus, Romek i A'Tomek"!).

Nie samym Festiwalem człowiek żyje:

"Bóbr - sabotażysta i bohater z Kazachstanu" to tytuł 16. odcinka serii Sebastiana Chosińskiego "Czar Relaksu". Przeczytamy w nim o "Przygodzie z bobrami".
Mateusz Placek przysłał nam zdjęcia pawilonu przy ul. Kajki (!) w Olsztynie. Kiedyś mieściła się tam piekarnia, a teraz nie wiadomo co, za to na elewacjach pojawiły się tajemnicze rysunki. Zobaczymy co z tego wyniknie...

Kokoszowa Manufaktura

2011-10-03T07:20:00.000+02:00

Odnaleźliśmy Kokosza! Żyje, wciąż jest rycerzem (jakże by inaczej) i razem z żoną prowadzi małą manufakturę koło Gdańska. Produkuje tam kolczugi, średniowieczne stroje, takież meble i namioty. A co najważniejsze, prawie w ogóle się nie zmienił.

Kokosz, czyli Marcin "Kokosz" Rogowski przez wiele lat należał do bractwa rycerskiego. Po studiach postanowił przekuć swą życiową pasję w źródło utrzymania i tak powstała "Kokoszowa Manufaktura" (z angielska "The Kokosh's Manufacture"). Kokosz nie tylko para się rękodziełem, ale i zaopatruje w sprzęt rycerstwo z całej Europy i Kanady - przez własny sklep internetowy www.gambeson.pl, a także poprzez stoiska na imprezach historycznych, głównie zagranicą. Chyba nieźle mu to idzie, bo w zeszłym roku Pani Kokoszowa również otworzyła własną firmę "Various Visage" o podobnym profilu. Opowiadała o tym Gazecie Wyborczej w dwóch wywiadach: "Zarabiać na hobby. Wielki przełom w Kokoszowej Manufakturze" oraz "Średniowieczny biznes, czyli dama w jedwabiach". Państwu Kokoszom życzymy satysfakcji z pracy i trzymamy kciuki za dalsze sukcesy. A szczerze mówiąc, trochę im zazdrościmy.

Jak Prusowie Christę kopiowali

2011-09-30T08:02:00.004+02:00

Temat fascynacji i inspiracji dość często przewija się na naszym blogu. Dziś nie będzie jednak ani słowa o Świecie Przygód, Vaillancie, Asteriksie, czy o gagach z odzysku. Wręcz przeciwnie - tym razem omówimy sytuację odwrotną, na przykładzie mało znanej publikacji promującej warmińskie miasteczko.

Komiks Krzysztofa Bujnowskiego "Jak Prusowie z Krzyżakami wojowali" wydany został w 2000 roku w Bartoszycach, dzięki wsparciu Urzędu Miasta. Na 40 czarno-białych planszach autor z przymrużeniem oka przedstawił historię powstania tamtejszego zamku. Legenda narysowana i opowiedziana jest w sposób przystępny dla młodego czytelnika, obfituje w zabawne zestawienia średniowiecza ze współczesnością (np. znak "zakaz fotografowania" stojący przy świętym drzewie). Wszystko byłoby super, gdyby nie powracające co jakiś czas wrażenie, że gdzieś już to chyba widzieliśmy...

Na przykład postacie. Czy to nie Kajko, Jaga i Łamignat?

Żywy inwentarz też wygląda znajomo ("Skarby Mirmiła").

Tak samo dzika zwierzyna, widziana od tyłu ("Dzień Śmiechały")...

... i od przodu ("Dzień Śmiechały"). Wędkarz też, choć z innej bajki ("Festiwal czarownic").

Podobne są środki transportu ("Festiwal czarownic")...

... znaki ostrzegawcze i architektura ("Szkoła latania").

Wreszcie - regionalna kuchnia ("Skarby Mirmiła") i biesiadnicy ("Dzień Śmiechały").

Szczególnie polecamy pierwszych 9 stron komiksu, potem "cytaty" się kończą. Komiks ukazał się w wersji papierowej oraz online na portalu miejskim Olsztyna. Wprawdzie kilka lat temu portal został przebudowany i skany zniknęły, ale od czego jest Wayback!

Za siedmioma górami

2011-09-28T07:30:00.012+02:00

Pamiętacie trop rumuński ze "Świata dzielnych wojów"? Arkadiusz Florek sugerował jakoby w "Cudownym leku" Kajko i Kokosz odwiedzili dzisiejszy Siedmiogród. Dziś przedstawiamy zupełnie inną, może nawet jeszcze ciekawszą teorię na ten temat. Autorem tekstu jest nasz stały czytelnik Piotr. I nie jest to jego ostatnie słowo...

* * *

W "Cudownym leku", bodaj najbardziej tajemniczym albumie serii, Zbójcerze wpadają na kolejny, genialny plan dokuczenia Mirmiłowi, tym razem za pomocą kataru - broni biologicznej użytej po raz pierwszy przeciwko Zarzurowi w "Kajtku i Koku w kosmosie". By ratować cierpiącego (głównie na hipochondrię) kasztelana, dzielni woje wyruszają na smoku Milusiu w poszukiwaniu wody z cudownego źródła Pochwista. Niestety, autor nie zdradził wprost czytelnikom jego lokalizacji, ale pozostawił - moim zdaniem – pewne wskazówki...

BOSKI WIATR
Już sam wybór patrona źródła wydaje się wskazywać trop, bowiem w mitologii słowiańskiej Pochwist (zwany także Poświstem) był bogiem wiatru i deszczowej pogody. Gdziekolwiek zatem znajdowało się cudowne źródło, musiało tam często podać i silnie wiać. Z pewnością nie mogły to być ciepłe, południowe rejony Europy. Z albumu wiemy, że głównym miejscem akcji pozostają okolice tajemniczego jeziora i zamek – twierdza Ramparama. Na rysunkach widzimy też niezbyt wysokie, łyse szczyty górskie, nad którymi wznosi się siedziba Gaety - Bura Góra. Krajobraz różni się od tego z okolic Mirmiłowa, za to bardzo przypomina... Szkocję.

SZKOCKIE KLIMATY
Skąd pomysł, że Christa mógł przenieść akcję "Cudownego leku" akurat do Szkocji? Trochę z powodu ówczesnych sensacyjnych doniesień na temat potwora z Loch Ness, który od tego czasu już na stałe zagościł w świadomości masowej. O zainteresowaniu naszych rodzimych twórców komiksowych niech świadczą dwa albumy wydane nakładem MAW w 1980 roku: Szarlota Pawel narysowała Kleksa i Jonków, podróżujących batyskafem po dnie jeziora Loch Ness, zaś Tadeusz Baranowski poświęcił Nessie całe dwie plansze w "Skąd się bierze woda sodowa i nie tylko". Z tego samego roku pochodzi "Cudowny lek", choć w Świecie Młodych zaczął się ukazywać rok później. Jak widać, każdy z rysowników i zarazem scenarzystów – czyżby także Christa? – podszedł indywidualnie do tego samego tematu.


"Skąd się bierze woda sodowa i nie tylko"	"Przygody Jonka, Jonki i Kleksa", część 2

TAM I Z POWROTEM
Pomimo skąpych informacji zawartych w albumie, możemy obliczyć czas trwania wyprawy oraz dystans, jaki mogli przebyć Kajko i Kokosz na Milusiu. Z narracji wiemy, że sama podróż tylko w jedną stronę trwała kilka dni. Dziennie mogli przelecieć ok. 300-330 km przez 6 godzin, co jest najzupełniej prawdopodobne, bo ptaki wędrowne latają z prędkością 50-55km/h, przy czym pamiętajmy, że Miluś potrafił startować i lądować wyłącznie na wodzie! Droga wiodąca nad zbiornikami wodnymi była optymalna dla smoka i maksymalnie skróciła czas podróży. Wydaje się, że mógł on przelecieć odległość dzielącą Mirmiłowo od Loch Ness w 6 dni. Poszukiwanie źródła zajęło co najmniej trzy dni. Dlatego chyba można przyjąć, że nie było ich w Mirmiłowie jakieś dwa tygodnie.

LOCH NESS
Istnieje wyraźne podobieństwo jeziora z albumu do Loch Ness, które jest zbiornikiem głębokim (średnia to 132 m, maksymalnie 226 m), o charakterystycznie wydłużonym kształcie (ponad 36 km) oraz bardzo wąskim (niecałe 3 km). Jeżeli przyjrzymy się rysunkom w albumie, zauważymy, że w większości przypadków widoczny jest przeciwległy brzeg oraz miejscami stromo opadające skalne ściany. Jednocześnie wiemy, że Miluś bardzo długo nie mógł wyłowić Ramparama z dna jeziora, co oznacza, że również było głębokie – nawet bardzo blisko brzegu - oraz prawdopodobnie niezbyt przejrzyste, podobnie jak Loch Ness, z uwagi na warstwy torfu zalegające na jego dnie.


Cherry Island	Wyspa Kapryldy

O znacznej wielkości (lub właśnie długości!) jeziora z "Cudownego leku" świadczy czas podróży z twierdzy Ramparama na wyspę, gdzie pozostała Kaprylda. Pierwowzorem samej wyspy z albumu wydaje się niewielka (i co ważne jedyna) wyspa na Loch Ness - Cherry Island, znajdująca się w odległości 24 km na południowy zachód od malowniczych ruin zamku Urquhart. Zamek ten leży na cyplu, połączonym kamiennym mostem z resztą lądu, dokładnie tak samo jak zamek Ramparama. Czyżby Cherry Island była wyspą Kapryldy, a Urquhart twierdzą Ramparama? Przeprawa Kajka i Kokosza łodzią zajęła całą noc, akurat tyle czasu, ile potrzeba aby przebyć dystans dzielący wyspę na Loch Ness od zamku.


Zamek Urquhart, w tle jezioro Loch Ness	Twierdza Ramparama

Sam zamek Urquhart nie przetrwał do naszych czasów, został wysadzony w powietrze podczas wojny domowej między protestantami i katolikami w 1692 r. Najmniej zniszczona zachowała się część wieży od strony jeziora.

Jedyna ocalała wieża zamku Urquhart

Na rysunkach w "Cudownym leku" wyraźnie widać, że z tej samej strony twierdzy wypadli Kajko i Kokosz podczas wyścigu. Co ciekawe, z planów zamku wynika, że główne pomieszczenia znajdowały się właśnie obok tej wieży – podobnie jak komnaty Ramparama.

Na prawo od bramy znajduje się kamienny krąg, wyglądający jak pozostałości po studni (w rzeczywistości był to gołębnik). Studnia w albumie znajduje się także po tej samej stronie. W innym kadrze widać "brakujący" narożnik zamku, który nie zmieścił się na rysunku powyżej.

NESSA
Właśnie z okolic Urquhart pochodzi najwięcej doniesień o potworze z Loch Ness. W albumie twierdza Ramparama jest też miejscem uwięzienia Miłasi. Co ciekawe, potwór z Loch Ness (o ile w ogóle kiedykolwiek istniał) powinien być także samicą, gdyż imię Nessie pochodzi nie tylko od nazwy jeziora, ale przede wszystkim od celtyckiego imienia Nessa – Agnes. W tym kontekście wybór Christy, aby w podziemiach uwięzić smoczycę, a nie smoka, nie wydaje się przypadkowy.


Nessie?	Miłasia

GAETA I MARZAN
W "Cudownym leku" Gaeta odgrywa ważną rolę. W kluczowym momencie pomaga Kajkowi i Kokoszowi odnaleźć źródło Pochwista. Stąd moje przekonanie, że - o ile dotychczasowe spostrzeżenia co do lokalizacji okazały się trafne - powinna być w jakiś sposób związana ze Szkocją i Loch Ness. Niestety, nawet jej imię nie jest szkockie, ani choćby gaelickie (celtyckie). Co prawda istnieje miejscowość o nazwie Gaeta, ale nie w Szkocji, lecz we Włoszech, w odległości około 100 km od... Ariccii (sic!). Christa raz skorzystał z nazwy kraju, używając jej jako imię niedoszłej żony Kokosza – panny Osetii (Kokosz udał się do niej w nocy, dlatego stawiam na Osetię Północną). Niestety, w ten sposób nie da się wykazać związku postaci Gaety z Loch Ness.

Związek taki być może jednak istnieje, a wynika on z heraldyki klanów szkockich. Gdy przyjrzymy się godłu klanu Urquhart, przedstawiającemu postać kobiety, zauważymy jego podobieństwo do sceny, w której Gaeta wręcza Kajkowi i Kokoszowi święty miecz i pochodnię. Kolejny zbieg okoliczności? A może Gaeta rzeczywiście pochodziła z rodu właścicieli zamku Urquhart, skoro ostatecznie okazała się żoną Ramparama?


Godło Klanu Urquhart	Gaeta

Także z postacią Marzana wiążą się odniesienia do wysp brytyjskich. Sługa Gaety, strzegący jej przed natrętami i unikający fryzjerów jak ognia, doprowadzony do ostateczności sięga po długi łuk angielski (longbow), bardzo skuteczną broń, powszechnie używaną w Anglii między XII a XVI wiekiem, a wynalezioną dużo wcześniej w Walii. Większy "łuk" od łuku Marzana miał tylko Kajko, kiedy mierzył do woja Docela.

Nie zapominajmy, że Marzan, kojarzony chyba wyłącznie z Tarzanem, jest też dzikim góralem. Do połowy IX w. to właśnie Szkocję zamieszkiwały dzikie plemiona Piktów – wszystko wskazuje na to, że Marzan jest jednym z nich.


Marzan z łukiem	Pikt z dzidą

Przedstawiona fan-analiza, choć w moim przekonaniu dość spójna i logiczna, jest tylko zabawą. Stanowi głos w dyskusji na temat bogatej twórczości Janusza Christy, która - odkrywana po latach na nowo - z pewnością nie raz jeszcze nas zaskoczy...

Piotr

2w1: Złote konkury

2011-09-26T07:23:00.003+02:00

Ukończywszy "Dzień Śmiechały" Janusz Christa, zamiast rysować kolejny komiks, postanowił sięgnąć po starsze przygody Kajka i Kokosza z Wieczoru Wybrzeża. "Złoty puchar" i "Szranki i konkury" zostały przygotowane do edycji albumowej i oddane do druku w roku 1983. Jednak po raz kolejny publikacje nie miały szczęścia (lub papieru) i ukazały się z dwuletnim poślizgiem, dopiero w roku 1985, czyli po wydaniu wszystkich historii ze Świata Młodych.

Analizując stopki redakcyjne można zauważyć, że obie części "Złotego pucharu" posiadają ten sam numer produkcji: IX-12/207/83. Niemal na pewno świadczy to o tym, że pierwotnie całość miała ukazać się w jednym albumie. Decyzja podziału komiksu na dwa tomy spowodowała, że Christa musiał narysować drugą okładkę. Stylistycznie wyraźnie różni się ona od tej z części pierwszej, stworzonej dwa lata wcześniej. Na pierwszej okładce pojawiło się też dziwne, nieco "ubogie" logo serii. Wszystkie produkty miały wtedy etykiety zastępcze (od papieru toaletowego po czekoladę), więc może i logo było zastępcze, dopóki autor nie zaprezentował nowego na okładce "Skarbów Mirmiła".

Komiks wydany został w wersji najbliższej oryginałowi, czyli w paskach ułożonych poziomo (podobnie jak gdański "Kajtek i Koko w kosmosie"), z widoczną numeracją odcinków i bez koloru. Dla urozmaicenia użyto żółtego papieru, co było ówcześnie standardowym zabiegiem w czarno-białych komiksach KAW-u. W pierwszym wydaniu (1985) okładki zachęcały błyszczącym kredowym papierem, w drugim (1988) nie prezentowały się już tak dobrze, za to wewnątrz papier miał trochę lepszą jakość.


Wieczór Wybrzeża 1972	Express Ilustrowany 1973	Wieczór Wybrzeża 1973

Wydanie albumowe różniło się od gazetowego przede wszystkich tytułem. W Wieczorze Wybrzeża (1972-1973) historyjka ukazywała się jako "Złote prosię", a w Expressie Ilustrowanym (1973-1973) jako "Złoto Mirmiła". Kolejną różnicą był początek komiksu. Pierwsze trzy paski z Wieczoru Wybrzeża (znajdziecie je w "Świecie dzielnych wojów"), w których Kajtek i Koko przedstawiają swoich praprapraprzodków, musiały zostać wycięte, bo ogólnopolski czytelnik jeszcze nie poznał marynarskiego duetu. Pierwszy album z tą parą bohaterów ("Śladem białego wilka") miał się ukazać dopiero w roku 1989.

Dla Expressu Ilustrowanego Christa stworzył nieco inny wariant wstępu. Z oryginalnych pierwszych trzech pasków pozostawił tylko drugi - ten o pokoleniach przodków - i dorysował odcinek zerowy, którego rekonstrukcję widzicie poniżej. W Expressie ten dodatkowy pasek został rozcięty na dwie części (po dwa kadry) i ukazał się jako osobne zwiastuny. Tekst w ostatniej, dolnej ramce z całą pewnością został zmieniony. Ciekawe jak brzmiał w oryginale?

"Złoto Mirmiła" - zapowiedź z Expressu Ilustrowanego, 31.V i 1.VI.1973

Poza tym w zeszytach KAW-u brakuje jedynie dwóch odcinków o numerach 235 i 237, oba do obejrzenia w "Świecie dzielnych wojów". Część pasków Christa musiał narysować od nowa, prawdopodobnie z powodu braku oryginałów. Dotyczy to pierwszych 15 stripów oraz paska nr 104. Ostatnie jak do tej pory wydanie gazetowe z roku 1999, które ukazało się w tygodniku Angora, może poszczycić się niechlubnym 1 miejscem w naszym rankingu najgorszych wznowień komiksów Christy.

"Złote prosię" odc. 104, Wieczór Wybrzeża

Kiedy Christa malował jeszcze okładkę do drugiej części "Złotego pucharu", wydano "Szranki i konkury", po raz kolejny nie przejmując się chronologią serii. Komiks z racji swojej objętości od początku był zaplanowany na dwa albumy. Ich numery produkcji to: IX-12/206/83 oraz IX-12/239/83. Wszystkie moje uwagi co do jakości edytorskiej "Złotego pucharu" analogicznie odnoszą się także do obu KAW-owskich wydań "Szranków i konkurów" - z 1985 i 1989 roku.

W "Szrankach" KAW-u brakuje 20 pierwotnych stripów, a odcinki 239-250 Christa przerysował i zredukował do sześciu pasków. Zainteresowanych szczegółami odsyłam do "Świata dzielnych wojów". Najnowsze wydanie Egmontu na pierwszy rzut oka nie różni się zawartością od wydania KAW-owskiego. Przyjrzyjcie się jednak uważnie paskom w tomie 3 na stronach: 13, 14b, 15, 17a, 18, 19, 20, 22, 23a. Wyglądają jakby ktoś je... przekalkował, momentami niezbyt starannie. Prawdopodobnie zrobił to sam Janusz Christa na początku lat 90-tych, kiedy planował przerysować gazetowe historie do wersji pionowej, używając specjalnej, plastikowej kalki.


Wieczór Wybrzeża, 1974	KAW, 1985	Egmont, 2005

Jeśli w wydaniu Egmontu w pewnym momencie coś Wam się nie zgadza, to nic dziwnego. W tomie pierwszym zamieniono strony 47 i 48. W najnowszym wydaniu możemy też znaleźć jeden nowy rysunek, którego powstanie wymuszone zostało przez skrócenie poprzedniego kadru (Egmont str. 37a, tom 1). Są to prawdopodobnie ostatnie rysunki z Kajkiem i Kokoszem, które wyszły spod ręki mistrza.


Wieczór Wybrzeża, odc. 71 (KAW tom 1, str. 24)	Egmont, 2005

"Szranki" doczekały się aż pięciu różnych wydań gazetowych, różniących się zawartością i objętością. Najgorszym jest wydanie z lat 1996-97, które ukazało się w sobotnim dodatku komiksowym Mops do Dziennika Bałtyckiego. W naszym Top5 wersja ta zajęła wysokie 2 miejsce. Gazeta zrehabilitowała się dziesięć lat później, drukując tę samą historyjkę jako "komiks na wieczór". Wzrok Was nie myli, na poniższych zdjęciach rzeczywiście widać znajomy napis "Wieczór Wybrzeża", ale wtedy był to już tylko weekendowy dodatek do Dziennika Bałtyckiego. Komiks Christy prawdopodobnie miał być jego lokomotywą napędową, tak jak wiele lat wcześniej. Tym razem sztuczka się nie udała, Wieczór definitywnie padł i od odcinka 27. "Szranki i konkury" ukazywały się w regularnym wydaniu Dziennika. W latach 2006-2008 opublikowano w ten sposób całą zawartość dwóch egmontowych tomów - nie wiadomo tylko po co, skoro komiks dokładnie w tej samej formie można było od roku kupić w księgarniach. (C.D.N.)


Dziennik Bałtycki, 15.04.2006 (dodatek Wieczór Wybrzeża)